midavina
19-02-2006, 11:19 AM
--------------------------------------------------------------------------------
Thuốc hóa học bảo vệ thực vật ngày càng tỏ ra là "con dao hai lưỡi" trong việc phòng trừ dịch hại cho cây trồng nói chung, đặc biệt là hoa cảnh gần người và các động vật nuôi trong gia đình vì nguy cơ ô nhiễm môi trường cùng với khả năng đề kháng thuốc do sâu bệnh tạo ra. Vì vậy, khai thác những kinh nghiệm dân gian trong vấn đề này ngày càng cần thiết để bảo vệ sự sống còn cho cây đồng thời an toàn cho người và gia súc, gia cầm chính là những biện pháp tối ưu.
Theo những nghệ nhân sinh vật cảnh ở các "làng hoa" Nam Điền (Nam Định), Phụng Công, Mễ Sở (Hưng Yên), Nhật Tân, Nghi Tàm, Quảng Bá, Ngọc Hà... (Hà Nội), Đà Lạt (Lâm Đồng) v.v... thì bảo vệ thực vật cho hoa cảnh phải phối hợp đồng bộ giữa "nội ẩm - ngoại đồ" như sau:
Tạo cho cây những điều kiện sống (vi khí hậu - thiên thời, vi thổ nhưỡng - địa lợi) thích hợp với nhu cầu sinh trưởng và phát triển của từng giống, loài cụ thể. Ví dụ: ra ngôi đúng thời vụ, cây dại nắng không đặt dưới bóng râm, cây ưa khô không bị tưới đẫm gốc, cây sinh trưởng nhanh không phải sống trên đất kiệt màu (nguy hiểm nhất là thiếu đạm). Cây hoa thơm, hoa màu muốn thắm sắc đậm hương rất cần khoáng vi lượng v.v...
Thường xuyên kiểm tra, loại trừ ngay những cành khô, lá úa, kết hợp với tạo dáng là tỉa bỏ những cành tăm, khuất tán không những hạn chế đến mức thấp nhất hiện tượng tự ký sinh chất sống của cây mẹ mà còn diệt trừ nấm mống sâu bệnh ẩn nấp trong đó. Có thể dùng nước vôi bão hòa quét lên gốc và nơi xuất phát những cành to để phòng sâu đục thân và bào tử nấm bệnh.
Nếu cây đã bị bội nhiễm dịch hại thì sử dụng những biện pháp thủ công và một số thuốc "đông y" đơn giản, an toàn sau đây:
Đối với sâu đục thân: dùng tay cây mây (có móc ngược) luồn qua lỗ sâu rồi móc ngược sâu ra, nếu không được thì xoay nhẹ vài vòng làm cho sâu chết, sau đó lấy "mát tít" tự chế bằng cách nhào luyện kỹ 50% vôi tôi - 50% đất sét vàng, thêm chút dầu mỡ công nghiệp hoặc xà phòng để tăng độ bám dính trám vào lỗ có sâu.
Đối với sâu ăn lá, nấm bệnh thì dùng hỗn hợp nước điếu (hoặc nước chiết từ thuốc lào, thuốc lá) 50% + nước vôi bão hòa (đã lắng cặn) 50% pha loãng hoặc đặc (từ 25 đến 50%) rồi phun xịt lên toàn bộ phần nổi của cây, ưu tiên cho bộ phận bị hại mỗi ngày từ 1 đến 2 lần (vào sáng sớm và chiều tối) chỉ sau 3 - 5 ngày là khỏi. Nghệ nhân sinh vật cảnh Đinh Văn Thìn ở thành phố Hải Dương chỉ dùng biện pháp này mà vườn cảnh nhà ông hàng chục năm nay xanh tốt. Cũng có thể dùng mồ hóng bếp + vôi bột (vôi tả) theo tỷ lệ 40 + 60% trộn đều, pha với nước cho sền sệt quét lên mặt những nơi bị sâu bệnh (đặc biệt là bệnh nấm gỉ sắt rất nguy hiểm), sau vài ba lần là khỏi (mỗi lần cách nhau 3 - 5 ngày).
Nhiều loại sâu bệnh thông thường rất sợ dung dịch "Boóc Đô" - đó là hỗn hợp 1CuSO4.5H2O + 2 Ca(OH)2 + 97H2O. Chế tác rất đơn giản: pha một phần CuSO4.5H2O riêng với nước, hai phần nước vôi bão hòa, đổ nước sunfát đồng vào nước vôi khuấy đều tránh kết tủa rồi pha loãng với 97 phần nước (tất cả tính theo khối lượng), sau đó xịt lên chỗ bị bội nhiễm, ắt sẽ loại trừ tận gốc dịch hại mà vẫn an toàn cho môi trường, tránh được hiện tượng kháng thuốc của sâu bệnh.
(Phạm Ngọc Châu; Khoa học và Đời sống - số 10/1999)
Thuốc hóa học bảo vệ thực vật ngày càng tỏ ra là "con dao hai lưỡi" trong việc phòng trừ dịch hại cho cây trồng nói chung, đặc biệt là hoa cảnh gần người và các động vật nuôi trong gia đình vì nguy cơ ô nhiễm môi trường cùng với khả năng đề kháng thuốc do sâu bệnh tạo ra. Vì vậy, khai thác những kinh nghiệm dân gian trong vấn đề này ngày càng cần thiết để bảo vệ sự sống còn cho cây đồng thời an toàn cho người và gia súc, gia cầm chính là những biện pháp tối ưu.
Theo những nghệ nhân sinh vật cảnh ở các "làng hoa" Nam Điền (Nam Định), Phụng Công, Mễ Sở (Hưng Yên), Nhật Tân, Nghi Tàm, Quảng Bá, Ngọc Hà... (Hà Nội), Đà Lạt (Lâm Đồng) v.v... thì bảo vệ thực vật cho hoa cảnh phải phối hợp đồng bộ giữa "nội ẩm - ngoại đồ" như sau:
Tạo cho cây những điều kiện sống (vi khí hậu - thiên thời, vi thổ nhưỡng - địa lợi) thích hợp với nhu cầu sinh trưởng và phát triển của từng giống, loài cụ thể. Ví dụ: ra ngôi đúng thời vụ, cây dại nắng không đặt dưới bóng râm, cây ưa khô không bị tưới đẫm gốc, cây sinh trưởng nhanh không phải sống trên đất kiệt màu (nguy hiểm nhất là thiếu đạm). Cây hoa thơm, hoa màu muốn thắm sắc đậm hương rất cần khoáng vi lượng v.v...
Thường xuyên kiểm tra, loại trừ ngay những cành khô, lá úa, kết hợp với tạo dáng là tỉa bỏ những cành tăm, khuất tán không những hạn chế đến mức thấp nhất hiện tượng tự ký sinh chất sống của cây mẹ mà còn diệt trừ nấm mống sâu bệnh ẩn nấp trong đó. Có thể dùng nước vôi bão hòa quét lên gốc và nơi xuất phát những cành to để phòng sâu đục thân và bào tử nấm bệnh.
Nếu cây đã bị bội nhiễm dịch hại thì sử dụng những biện pháp thủ công và một số thuốc "đông y" đơn giản, an toàn sau đây:
Đối với sâu đục thân: dùng tay cây mây (có móc ngược) luồn qua lỗ sâu rồi móc ngược sâu ra, nếu không được thì xoay nhẹ vài vòng làm cho sâu chết, sau đó lấy "mát tít" tự chế bằng cách nhào luyện kỹ 50% vôi tôi - 50% đất sét vàng, thêm chút dầu mỡ công nghiệp hoặc xà phòng để tăng độ bám dính trám vào lỗ có sâu.
Đối với sâu ăn lá, nấm bệnh thì dùng hỗn hợp nước điếu (hoặc nước chiết từ thuốc lào, thuốc lá) 50% + nước vôi bão hòa (đã lắng cặn) 50% pha loãng hoặc đặc (từ 25 đến 50%) rồi phun xịt lên toàn bộ phần nổi của cây, ưu tiên cho bộ phận bị hại mỗi ngày từ 1 đến 2 lần (vào sáng sớm và chiều tối) chỉ sau 3 - 5 ngày là khỏi. Nghệ nhân sinh vật cảnh Đinh Văn Thìn ở thành phố Hải Dương chỉ dùng biện pháp này mà vườn cảnh nhà ông hàng chục năm nay xanh tốt. Cũng có thể dùng mồ hóng bếp + vôi bột (vôi tả) theo tỷ lệ 40 + 60% trộn đều, pha với nước cho sền sệt quét lên mặt những nơi bị sâu bệnh (đặc biệt là bệnh nấm gỉ sắt rất nguy hiểm), sau vài ba lần là khỏi (mỗi lần cách nhau 3 - 5 ngày).
Nhiều loại sâu bệnh thông thường rất sợ dung dịch "Boóc Đô" - đó là hỗn hợp 1CuSO4.5H2O + 2 Ca(OH)2 + 97H2O. Chế tác rất đơn giản: pha một phần CuSO4.5H2O riêng với nước, hai phần nước vôi bão hòa, đổ nước sunfát đồng vào nước vôi khuấy đều tránh kết tủa rồi pha loãng với 97 phần nước (tất cả tính theo khối lượng), sau đó xịt lên chỗ bị bội nhiễm, ắt sẽ loại trừ tận gốc dịch hại mà vẫn an toàn cho môi trường, tránh được hiện tượng kháng thuốc của sâu bệnh.
(Phạm Ngọc Châu; Khoa học và Đời sống - số 10/1999)