midavina
31-01-2006, 09:26 PM
Phong trào chơi Bonsai tại TP.HCM trong 10 năm trở lại đây nở rộ, trình độ nghệ nhân cũng nâng cao. Bonsai ở Trung Quốc đã có hàng ngàn năm, ở Nhật có khoảng 800 năm, nhưng sản phẩm Bonsai của tôi vẫn có thể tiêu thụ ở Trung Quốc và Nhật”- đó là nhận định của anh Nguyễn Ngọc Ái, chủ cơ sở Hồng Mai, 37/4 đường 2, khu phố 7, P. Trường Thọ, Q.Thủ Đức.
Tại cuộc thi cây kiểng, non bộ tại Đầm sen vào dịp 30/4 năm 2000, giới chơi kiểng đã bất ngờ trước những hòn non bộ tinh xảo và độc đáo của vợ chồng anh Ái và chị Nguyễn Thị Em. Lần đầu tiên đưa tác phẩm đi thi, vợ chồng anh đã đoạt đến 6 giải. Sau đó, từ năm 2001, vợ chồng anh đều đặn đưa tác phẩm dự thi các hội hoa xuân hàng năm ở công viên Tao Đàn, Cung Văn hoá Lao động, Đà Lạt… Lần nào dự thi cũng đoạt từ 5-10 giải. Riêng năm 2005 dự thi ở Tao Đàn đoạt 18 giải.
Non bộ vợ chồng anh đã trở thành một thương hiệu uy tín không chỉ trong nước mà còn xuất qua các nước Mỹ, Pháp, ý, Singapor… Từ năm 2000 đến nay, anh đã liên tục 5 năm được tuyên dương “Nông dân sản xuất giỏi" cấp thành phố.
Năm 1994, vợ chồng anh bỏ cây luá vì làm quần quật trên 4.000 mét vuông ruộng mà vẫn không đủ ăn. Chuyển sang trồng cây kiểng và làm non bộ, bước đầu 2 vợ chồng thiếu kỹ thuật, kinh nghiệm và vốn nên chỉ dám trồng 100 cây mai vàng, sau đó mới dần dần góp nhặt thêm nhiều loại cây khác. Đến năm 1997, nhiều cây đồng loạt chết vì sâu bệnh, anh chị gần như mất trắng cả vườn kiểng gầy dựng hơn 3 năm trời. Không nản lòng, họ động viên nhau gầy dựng lại trong trăm bề khó khăn. Năm 1999, hai vợ chồng được Nhà nước hỗ trợ cho vay vốn 5 triệu đồng và tìm mọi cách huy động thêm vốn để nuôi cho bằng được vườn kiểng.
Sau khi gây được tiếng vang từ các cuộc thi, sản phẩm của vợ chồng anh bắt đầu được tung ra thị trường và ngay lập tức hút hàng. Cả Bonsai và non bộ đều bán rất chạy. Hiện vợ chồng anh đang sở hữu trên 3.000 chậu Bonsai thành phẩm và bán thành phẩm.
Ngoài Bonsai, vườn kiểng, vợ chồng anh còn được nhiều người biết đến với sản phẩm non bộ bằng đá cứng (không tạo hình bằng cách gọt đẽo mà phi gắn kết các khối đá rời lại một cách tự nhiên). Anh phi đi săn lùng hàng chục loại đá đủ các loại như đá gổ hoá thạch, đá tuyết hoa, đá tai mèo, san hô, đá marble, đá calcedoine… tận Bảo Lộc, Đà Lạt, Đà Nẵng, Bình Định, Tuy Hòa… Tại TP HCM, chỉ riêng cơ sở của vợ chồng anh mới có loại non bộ độc đáo này. Sản xuất non bộ đem lại lợi nhuận khá cao nhờ nghệ thuật tạo hình và vẽ đẹp thiên phú của các loại đá anh sưu tập được. Nghệ thuật Bonsai và non bộ mà anh chị có được hiện nay, không những do sự tìm tòi, học hỏi anh em nghệ nhân khắp nơi mà còn có từ huyết thống ông nội, ông ngoại đều là nhà nho. Nói chuyện văn học nghệ thuật đời xưa, đời nay, anh đều thuộc vanh vách thơ Chế Lan Viên, Nguyễn Công Trứ, Bà Huyện Thanh Quan, Mạc Thiên Tích, Cù Huy Cận cho đến thơ Bạch Cư Dị, Thôi Hạo, Tô Đông Pha... Anh cũng có khiếu về hội họa, năm 14 tuổi đã đoạt giải Năng khiếu Hội họa Trẻ Liên trường tỉnh Gia Định.
Chị em cho biết: “ở cơ sở chúng tôi, non bộ nhỏ có gía từ 1-3 triệu, non bộ vừa 5-8 triệu, non bộ lớn 10 triệu trở lên. Chúng tôi đã xuất ra nước ngoài được 64 hòn non bộ, riêng đầu năm 2005 đến nay, xuất được 14 hòn”. Hiện tổng số vốn từ cây kiểng và non bộ mà vợ chồng anh đang có ước tính lên đến gần 1 tỷ đồng; mỗi năm gia đình anh thu nhập khoảng 150 triệu đồng.
Anh Ái cho biết, chìa khoá thành công của mình là: “Trước hết phải có lòng đam mê thật sự, có thất bại vẫn không đầu hàng. Khi thất bại phải biết nguyên nhân của nó để rút bài học kinh nghiệm”. Có 3 nguyên nhân để dẫn đến thành công trong nghề Bonsai:
- Phải nắm vững kỹ thuật nuôi trồng cây để cây được sống và phát triển tốt. Mỗi chủng loại cây có nhu cầu chăm sóc khác nhau, đồng thời phải có kiến thức về sử dụng phân bón và bảo vệ thực vật.
- Có trình độ cm thụ nghệ thuật nhất định để tạo dáng cây Bonsai, đưa một cây hoang dại trở thành một cây có giá trị nghệ thuật và giá trị kinh tế.
- Cần đi tham quan và đi giao lưu thật nhiều để mỡ rộng tầm hiểu biết và hiểu được thị trưòng đang cần gì.
Theo anh, nền kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển, nhu cầu về cây xanh và Bonsai càng cao. Thế nên đây là nghề có thể phát riển lâu dài, phù hợp với xu thế chuyển đổi cơ cấu cây trồng của thành phố ta hiện nay. Trong đó, cây nguyên liệu chất lượng cao phục vụ ngành này ngày càng hiếm. Cho nên, bất cứ người nông dân nào cũng sống được với nghề cây kiểng tùy trường hợp, điều kiện của mỗi người. Nếu chưa có tay nghề vững để tạo dáng Bonsai thì có thể trồng cây nguyên liệu (cây chưa được tạo dáng) hoặc cây lá màu phục vụ cho các nơi trang trí sân vườn, cơ quan, xí nghiệp… liên kết với các vườn Bonsai để cung cấp cây nguyên liệu, hoặc nuôi trồng các chủng loại cây sống trong bóng mát cung cấp cho các nơi trang trí nội thất. Anh sẵn sàng liên kết với các nhà vườn để hướng dẫn trồng cây nguyên liệu Bonsai và bảo đảm thu mua theo thỏa thuận, sau đó nhà vườn có thể học tạo dáng Bonsai càng tăng thêm thu nhập.
Về dự định tương lai, khoảng 1-2 năm nữa, khi đã ổn định công việc, anh sẽ dành thời giờ để xây dựng vài tác phẩm non bộ để đời, ở đó hồn văn hoá nghệ thuật sẽ có đủ thời giờ để được chăm bón, thể hiện vào tác phẩm với những nét tinh tế của bàn tay nghệ nhân. Song song đó, anh cũng sẽ dành thời gian soạn thảo bài, mở lớp đào tạo tay nghề Bonsai, non bộ cho lực lượng kế thừa mai sau.
Nguyễn Ngọc Sáng
Tại cuộc thi cây kiểng, non bộ tại Đầm sen vào dịp 30/4 năm 2000, giới chơi kiểng đã bất ngờ trước những hòn non bộ tinh xảo và độc đáo của vợ chồng anh Ái và chị Nguyễn Thị Em. Lần đầu tiên đưa tác phẩm đi thi, vợ chồng anh đã đoạt đến 6 giải. Sau đó, từ năm 2001, vợ chồng anh đều đặn đưa tác phẩm dự thi các hội hoa xuân hàng năm ở công viên Tao Đàn, Cung Văn hoá Lao động, Đà Lạt… Lần nào dự thi cũng đoạt từ 5-10 giải. Riêng năm 2005 dự thi ở Tao Đàn đoạt 18 giải.
Non bộ vợ chồng anh đã trở thành một thương hiệu uy tín không chỉ trong nước mà còn xuất qua các nước Mỹ, Pháp, ý, Singapor… Từ năm 2000 đến nay, anh đã liên tục 5 năm được tuyên dương “Nông dân sản xuất giỏi" cấp thành phố.
Năm 1994, vợ chồng anh bỏ cây luá vì làm quần quật trên 4.000 mét vuông ruộng mà vẫn không đủ ăn. Chuyển sang trồng cây kiểng và làm non bộ, bước đầu 2 vợ chồng thiếu kỹ thuật, kinh nghiệm và vốn nên chỉ dám trồng 100 cây mai vàng, sau đó mới dần dần góp nhặt thêm nhiều loại cây khác. Đến năm 1997, nhiều cây đồng loạt chết vì sâu bệnh, anh chị gần như mất trắng cả vườn kiểng gầy dựng hơn 3 năm trời. Không nản lòng, họ động viên nhau gầy dựng lại trong trăm bề khó khăn. Năm 1999, hai vợ chồng được Nhà nước hỗ trợ cho vay vốn 5 triệu đồng và tìm mọi cách huy động thêm vốn để nuôi cho bằng được vườn kiểng.
Sau khi gây được tiếng vang từ các cuộc thi, sản phẩm của vợ chồng anh bắt đầu được tung ra thị trường và ngay lập tức hút hàng. Cả Bonsai và non bộ đều bán rất chạy. Hiện vợ chồng anh đang sở hữu trên 3.000 chậu Bonsai thành phẩm và bán thành phẩm.
Ngoài Bonsai, vườn kiểng, vợ chồng anh còn được nhiều người biết đến với sản phẩm non bộ bằng đá cứng (không tạo hình bằng cách gọt đẽo mà phi gắn kết các khối đá rời lại một cách tự nhiên). Anh phi đi săn lùng hàng chục loại đá đủ các loại như đá gổ hoá thạch, đá tuyết hoa, đá tai mèo, san hô, đá marble, đá calcedoine… tận Bảo Lộc, Đà Lạt, Đà Nẵng, Bình Định, Tuy Hòa… Tại TP HCM, chỉ riêng cơ sở của vợ chồng anh mới có loại non bộ độc đáo này. Sản xuất non bộ đem lại lợi nhuận khá cao nhờ nghệ thuật tạo hình và vẽ đẹp thiên phú của các loại đá anh sưu tập được. Nghệ thuật Bonsai và non bộ mà anh chị có được hiện nay, không những do sự tìm tòi, học hỏi anh em nghệ nhân khắp nơi mà còn có từ huyết thống ông nội, ông ngoại đều là nhà nho. Nói chuyện văn học nghệ thuật đời xưa, đời nay, anh đều thuộc vanh vách thơ Chế Lan Viên, Nguyễn Công Trứ, Bà Huyện Thanh Quan, Mạc Thiên Tích, Cù Huy Cận cho đến thơ Bạch Cư Dị, Thôi Hạo, Tô Đông Pha... Anh cũng có khiếu về hội họa, năm 14 tuổi đã đoạt giải Năng khiếu Hội họa Trẻ Liên trường tỉnh Gia Định.
Chị em cho biết: “ở cơ sở chúng tôi, non bộ nhỏ có gía từ 1-3 triệu, non bộ vừa 5-8 triệu, non bộ lớn 10 triệu trở lên. Chúng tôi đã xuất ra nước ngoài được 64 hòn non bộ, riêng đầu năm 2005 đến nay, xuất được 14 hòn”. Hiện tổng số vốn từ cây kiểng và non bộ mà vợ chồng anh đang có ước tính lên đến gần 1 tỷ đồng; mỗi năm gia đình anh thu nhập khoảng 150 triệu đồng.
Anh Ái cho biết, chìa khoá thành công của mình là: “Trước hết phải có lòng đam mê thật sự, có thất bại vẫn không đầu hàng. Khi thất bại phải biết nguyên nhân của nó để rút bài học kinh nghiệm”. Có 3 nguyên nhân để dẫn đến thành công trong nghề Bonsai:
- Phải nắm vững kỹ thuật nuôi trồng cây để cây được sống và phát triển tốt. Mỗi chủng loại cây có nhu cầu chăm sóc khác nhau, đồng thời phải có kiến thức về sử dụng phân bón và bảo vệ thực vật.
- Có trình độ cm thụ nghệ thuật nhất định để tạo dáng cây Bonsai, đưa một cây hoang dại trở thành một cây có giá trị nghệ thuật và giá trị kinh tế.
- Cần đi tham quan và đi giao lưu thật nhiều để mỡ rộng tầm hiểu biết và hiểu được thị trưòng đang cần gì.
Theo anh, nền kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển, nhu cầu về cây xanh và Bonsai càng cao. Thế nên đây là nghề có thể phát riển lâu dài, phù hợp với xu thế chuyển đổi cơ cấu cây trồng của thành phố ta hiện nay. Trong đó, cây nguyên liệu chất lượng cao phục vụ ngành này ngày càng hiếm. Cho nên, bất cứ người nông dân nào cũng sống được với nghề cây kiểng tùy trường hợp, điều kiện của mỗi người. Nếu chưa có tay nghề vững để tạo dáng Bonsai thì có thể trồng cây nguyên liệu (cây chưa được tạo dáng) hoặc cây lá màu phục vụ cho các nơi trang trí sân vườn, cơ quan, xí nghiệp… liên kết với các vườn Bonsai để cung cấp cây nguyên liệu, hoặc nuôi trồng các chủng loại cây sống trong bóng mát cung cấp cho các nơi trang trí nội thất. Anh sẵn sàng liên kết với các nhà vườn để hướng dẫn trồng cây nguyên liệu Bonsai và bảo đảm thu mua theo thỏa thuận, sau đó nhà vườn có thể học tạo dáng Bonsai càng tăng thêm thu nhập.
Về dự định tương lai, khoảng 1-2 năm nữa, khi đã ổn định công việc, anh sẽ dành thời giờ để xây dựng vài tác phẩm non bộ để đời, ở đó hồn văn hoá nghệ thuật sẽ có đủ thời giờ để được chăm bón, thể hiện vào tác phẩm với những nét tinh tế của bàn tay nghệ nhân. Song song đó, anh cũng sẽ dành thời gian soạn thảo bài, mở lớp đào tạo tay nghề Bonsai, non bộ cho lực lượng kế thừa mai sau.
Nguyễn Ngọc Sáng