Cùng tìm hiểu về Mai vàng

[yellowmai]

Theo GS. Trần Hợp, cây Mai vàng còn có tên gọi là Huỳnh Mai, có tên khoa học là Ochna integerrima (Lour.) Merr., thuộc họ Lão mai (Ochnaceae). Cây mọc hoang dại trong rừng Miền Trung và Miền Nam, đôi khi gặp ở rừng Miền Bắc. Cây gỗ nhỡ 3-7m, cành nhánh thưa, dài, mảnh. Lá thưa, thường xanh, mọc cách, màu xanh nhạt, mặt lá bóng. Cụm hoa hình thành chùm nhỏ mọc ở nách lá. Hoa có cuống ngắn. Cánh đài 5, màu xanh bóng, dày, không che kín nụ. Cánh tràng 5-10, màu vàng tươi. Đĩa hoa dày, có khía, nhị nhiều. Bầu có 3-10 múi, mỗi múi một noãn. Quả kép có nhiều hạch nhỏ, không cuống, xếp quanh đế hoa. (Trần Hợp, 1993) [1]
Mai vàng mọc hoang dại trong rừng thường có 5 cánh. Đây là loại Mai mà “người xưa” trồng rất nhiều. Đặc điểm của chúng là sống lâu năm, sinh trưởng mạnh, lại ít sâu bệnh tấn công hơn. Tuổi thọ của các loại Mai này có thể sống được hơn một trăm năm tuổi. Những loại Mai này sống phù hợp trên đất cao ráo, màu mỡ, nhất là không bị tán lá bên trên che rợp, … Gốc những cây Mai này có độ lớn 3-4 chét tay người lớn, cây cao 4-5m. Những cây cổ thụ thế này mà trổ hoa thì đẹp rực rỡ. Mai vàng 5 cánh lá xanh tốt suốt năm, chỉ đến tháng cuối năm Âm lịch, tất cả lá trên cành mới trở nên vàng úa. Đó là mùa thay lá của Mai đã đến. Và đây cũng là điềm vui báo cho mọi người hay biết Mai sắp trổ hoa trùng vào dịp xuân về tết đến. (Việt Chương, KS. Nguyễn Việt Thái, 2005) [3]
Mai vàng 5 cánh chia làm nhiều loại như Mai sẻ, Mai trâu, Mai cánh tròn, Mai cánh dún. Mai sẻ là giống có rất nhiều hoa, mỗi hoa có 5 cánh vàng lợt. Tuy đoá hoa nhỏ (đường kính 2cm), chỉ nhỉnh hơn các chủm cau nhưng màu sắc lại rất đậm đà. Đây là giống Mai được nhiều người ưa thích do có ưu điểm là nhiều hoa. Mai trâu là giống Mai vàng 5 cánh, có ưu điểm là ra hoa với đóa lớn hơn Mai sẻ (đường kính 3,5cm). Hoa Mai trâu có cánh lớn, dày và có màu vàng nghệ tươi tắn hơn Mai sẻ. Tuy nhiên, Mai trâu có số lượng hoa ít, chỉ khoảng một nửa so với Mai sẻ. Giống Mai cánh tròn có đoá hoa lớn như Mai trâu, cũng có màu vàng rực rỡ, năm cánh hoa vừa to vừa tròn cạnh tạo nên nét khác lạ. Mai cánh dún có hoa to, màu sắc rực rỡ nhưng cánh không trơn láng và ngoài rìa dún dợn sóng như lá rau diếp trông lạ mắt và hấp dẫn, … (Việt Chương, KS Nguyễn Việt Thái, 2005) [3]
(còn nữa ...)

[yellowmai]

(...tiếp)
Khoảng nửa thế kỷ trở lại đây, nhờ vào tài lai tạo của nhiều thế hệ nghệ nhân đã tạo ra rất nhiều loại hoa mới như Mai Giảo, Mai Huỳnh Tỷ, Mai Cửu Long, Mai cúc, … Những giống Mai này đều rất quý và có số lượng cánh hoa ít nhiều khác nhau. Mai Giảo còn có tên là Mai Giảo Thủ Đức, hoa có 12 cánh, xếp thành 2 tầng. Mai Huỳnh Tỷ do nghệ nhân Huỳnh Văn Tỷ có công lai tạo, có 24 cánh, xếp thành 3 tầng theo đúng thứ lớp đều đặn rất khéo. Mai Cửu Long có xuất xứ tại Tiền Giang, mỗi đoá 24 cánh, xếp thành 3 tầng. Mai cúc có xuất xứ tại Thủ Đức, mỗi đoá có 24 cánh, được xếp thành 3 tầng nhưng những cánh hoa xếp ở tầng trên cùng đều dún nhiều nếp loăn xoăn như hoa cúc và màu hoa cũng vàng lợt như màu hoa cúc, … (Việt Chương, KS Nguyễn Việt Thái, 2005) [3]
Gần đây, các nghệ nhân chơi hoa và trồng hoa còn chọn tạo ra rất nhiều loại Mai vàng có kiểu dáng và số lượng hoa rất khác lạ, Xét về kiểu dáng thì người ta chia ra rất nhiều thế khác nhau như thế “Trực quân tử”, thế “Tùng lập”, thế “Nhân lễ nghĩa trí tín”, thế “Mai nữ”, thế “Mẫu tử”, thế “Bạt phong hồi đầu”, thế “Quần thụ tam sơn”, thế “Hạc lập”, thế “Nhất trụ kình thiên”, thế “Thất hiền”, thế “Ngũ phúc”, … Số lượng cánh hoa cũng biến đổi theo từng loại hoa như Mai Sa Đéc 9 cánh, Mai Mỹ Tho 24 cánh, Mai Gò Đen 48 cánh, Mai Bến Tre 120 cánh, … [6]
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Thiện Tịch (Hội hoa Lan Cây cảnh thành phố Hồ Chí Minh), Mai vàng (thuộc họ Ochnaceae) phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới. Hoa Mai vàng có nhiều nhị và nhuỵ. Nhuỵ rời hẳn nhau ở bầu nhuỵ nhưng vòi và nướm lại dính nhau thành một vòi duy nhất ở giữa hoa. Ở Miền Nam hầu như nhà vườn nào cũng có cây Mai vàng. Mai có thể mọc dại trong vườn hay được trồng trước sân để nở đẹp vào mùa xuân, cắt cành chưng trên bàn thờ những ngày Tết, cầu cho sự may mắn. Hình ảnh của Mai vàng sẽ trở nên yểu điệu, thướt tha, vương vấn nếu được trồng nơi không gian hài hoà của vùng sông nước đồng bằng. Mai được xoè cành, khoe sắc trước một ngôi nhà mái ngói đỏ, Mai ẩn hiện dưới những hàng cau xanh, hàng hoa dâm bụt trước sân nhà hay bên con mương nước ăm ắp lớn, giữa nắng gió của ngày xuân, có đám trẻ tíu tít vui đùa nhặt những cánh hoa Mai rụng. Và cả âm thanh vọng lại của tiếng chày quết bánh phồng Tết trong những ngày nảy lá mai. Đó là hình ảnh muôn đời về cái Tết nơi miền đất phương Nam. [2]
Theo GS. Trần Văn Mão, nhân giống cây Mai hoa vàng có nhiều cách như gieo hạt, chiết cành, ghép và tách cây.
Phương pháp gieo hạt thường không giữ được tính ưu việt của loài nên ít dùng. Cần lựa các hạt già (hạt chín) gieo xuống đất. Hạt chín là các hạt đã chuyển từ màu xanh sang màu mầu đen sẫm, hạt no tròn. Khi gieo cần giữ ẩm để hạt nảy mầm, cây con lên được 20cm thì đem đi trồng.
Phương pháp ghép là phương pháp dùng phổ biến nhất. Thời gian ghép vào tháng 3 (Âm lịch), khi chồi lá vừa ra bằng hạt gạo. Gốc ghép phải sinh trưởng phát triển khoẻ, không sâu bệnh. Cành ghép phải được chọn trước khi ghép 1 tháng, thường là cành mọc 1 năm, to, dài và cắt bớt ngọn để tập trung dinh dưỡng vào chồi ở giữa. Cành ghép dài 7-8cm, để lại còn 1-2 đôi chồi. Gốc ghép để cao 5-6cm, cắt vát sang 1/3 đường kính và bổ tiếp sâu 4-5cm, rồi nối cành ghép vào trong miệng cắt của gốc ghép, đối chuẩn tầng vỏ và tượng tầng, sau ghép xong dùng nilon buộc lại. Sau gần 1 tháng các mắt trên cành ghép sẽ lên.
Mai vàng cũng có thể dùng phương pháp tách cây, nếu chỉ cần một số ít cây để trồng thì dùng cách này. Phương pháp này làm vào tháng 2-3 (Âm lịch) khi chồi lá chưa nở. Dùng dao đã khử trùng tách cây con khỏi cây mẹ đem đi trồng.
(còn nữa...)

[yellowmai]

<!--QuoteBegin-yellowmai+23/12/2008, 09:08 PM--></div><table border='0' align='center' width='95%' cellpadding='3' cellspacing='1'><tr><td>QUOTE (yellowmai ***064; 23/12/2008, 09:08 PM)</td></tr><tr><td id='QUOTE'><!--QuoteEBegin-->
...
....... Mai vàng 5 cánh chia làm nhiều loại như Mai sẻ, Mai trâu, Mai cánh tròn, Mai cánh dún. Mai sẻ là giống có rất nhiều hoa, mỗi hoa có 5 cánh vàng lợt. Tuy đoá hoa nhỏ (đường kính 2cm), chỉ nhỉnh hơn các chủm cau nhưng màu sắc lại rất đậm đà. Đây là giống Mai được nhiều người ưa thích do có ưu điểm là nhiều hoa. Mai trâu là giống Mai vàng 5 cánh, có ưu điểm là ra hoa với đóa lớn hơn Mai sẻ (đường kính 3,5cm). Hoa Mai trâu có cánh lớn, dày và có màu vàng nghệ tươi tắn hơn Mai sẻ. Tuy nhiên, Mai trâu có số lượng hoa ít, chỉ khoảng một nửa so với Mai sẻ.
… (Việt Chương, KS Nguyễn Việt Thái, 2005) [3]
(còn nữa ...)<!--QuoteEnd--></td></tr></table><div class='postcolor'><!--QuoteEEnd-->

Chào Yellowmai, các kiến thức bọn cóp nhặt được rất có ích cho những thành viên mới "nhập môn" , tuy nhiên còn có phần thiếu chút kiểm chứng thực tế , vd những thông tin trích dẫn từ các đầu sách của "Đại Văn Xào" Việt Chương ở trên.
Cám ơn bạn và mong tiếp tục nhận được nhiều thông tin giá trị về Mai Vàng...

[hiendoi]

@ bác đâmachọt: đồng ý với bác là sách của tác giả Việt Chương không phải là tài liệu tham khảo tốt, nhưng hiện nay trên thị trường em không tìm thấy sách của tác giả khác. Bác có thể giới thiệu cho em một vài đầu sách mà bác thấy hay được không? Các sách em đã từng thấy trên thị trường (cũng chỉ 3-4 loại) mặc dù đầu đề khác nhau nhưng nội dung bên trong không khác gì mấy, đặc biệt hình cây tham khảo thì giống hệt nhau, mà lại là hình cắt dán (lấy gốc cây này dán thêm ngọn cây khác, có khi dán thêm chi để nhìn cho xôm). Mong tin bác!