daiviet_nguyen
21-11-2008, 04:24 PM
Tôi diễn tả quá trình chiết cây, sử dụng cây thông đen khoảng 10 năm tuổi. Xin xem hai hình dưới:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/00pic01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/00pic02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Hai hình này được chụp ngày 05/04/2008.
Phương pháp chiết thân tôi áp dụng, có tên tiếng Anh là air layering, hay chiết trên không.
Chúng ta sẽ thấy tại sao.
*
* *
<span style='font-size:13ptpt;line-height:100%'> <span style='font-family:Arial'>Thông Đen</span> </span>
Tên tiếng Anh phổ thông: Japanse black pine.
Tên tiếng Anh khoa học: Pinus thunbergii.
Theo Bonsai Today Masters***39; Series, PINES, Stone Lantern Publishing Company,
P.O. Box 70 Passumpsic, VT 05861, U.S.A. 2005.
*
* *
Tôi mua cây thông này vào khoảng Tháng Sáu, 2006, từ một người Việt cũng buôn bán bonsai ở tiểu
bang tôi ở. Ông mới mua vài trăm cây từ rẫy về khoảng một tháng trước đó. Người chủ rẫy cho biết
các cây này được trồng dưới đất khoảng 10 năm. Người bán bonsai giữ lại những cây rất đẹp. Tôi
nghĩ nếu được luyện đúng mức, những cây của ông sẽ rất xuất sắc.
Tôi trả $125.00 cho cây này. Tôi nghĩ khá rẽ, ở những nơi khác có lẽ giá phải từ $200.00 đến $300.00.
Tôi đã mua đồ của ông cũng nhiều.
*
* *
Nó được trồng dưới đất, người chủ rẫy đào nó lên và bỏ vào bọc nhựa khoảng một năm trước khi mang
giao cho khách. Bọc nhỏ, cách đào cũng rất "tàn nhẫn" -- họ lấy xe đào đất loại nhỏ, đào cây lên trước.
Sau đó dùng dao chặt bớt rễ để bỏ vào bọc. Đường kính của bọc chắc khoảng 30 phân (cm,) chiều cao
khoảng 30 phân. Bọc nhựa tương tự như <a href='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/x01vblackpine.htm' target='_blank'>cây trong bài này</a> .
Vì cây được sản xuất theo phương pháp hàng loạt, nên người ta không chú trọng đến rễ lắm. Gốc to
nhưng có khi rễ xấu. Những rễ lớn, lộ thiên, có khi là những rễ đã chết, vì bị chặt đứt, chưa kịp mục.
*
* *
Vì môi trường thay đổi đột ngột, nên sau một năm trong bọc, cây chỉ vừa hồi sức; không được mạnh
lắm. Nên từ khoảng cuối Đông, Tháng Tám 2006, tôi bỏ nó vào thùng lớn để dưỡng. Tôi không làm gì
mạnh tay với nó trong suốt mùa phát triển 2006, từ Tháng Chín cho đến khoảng Tháng Ba 2008. Tôi
chỉ ngắt bỏ những tược mạnh, và bỏ bớt những cành mà tôi nghĩ không cần thiết về sau. Tôi cũng có
cắt ngắn những cành non, để phát triển thêm cành phụ.
- Các kích thước cơ bản:
Chiều cao của cây: 122 phân (cm) -- trực tuyến, đo từ mặt đất trong thùng.
Đường kính của gốc: 10 phân -- ngay trên mặt đất trong thùng.
Đường kính của đoạn thân tại điểm chiết: 4.5 phân.
Chiều dài của thùng: 72 phân.
Chiều ngang của thùng: 49 phân.
Chiều cao của thùng: 18 phân.
Cây đã được trồng trong thùng đã hơn hai năm, như thấy trong hai hình đầu tiên ở trên.
*
* *
Tôi nghĩ, có hai lý do tại sao người ta chiết thân hoặc chiết cành. Từ đoạn này tôi chỉ sử dụng
từ chiết để chỉ chiết thân lẫn chiết cành.
<u>Lý Do Thứ Nhất[/u]
Phần thân hoặc cành cần loại bỏ đã có hình dáng đẹp, có thể sử dụng để luyện thành một cây
bonsai khác. Do đó, nếu cắt bỏ thì thật uổng. Đây là lý do chính đáng nhất để chiết.
Nếu thân hoặc cành chiết sống, thì chúng ta giảm được một khoảng thời gian cả mấy năm. Vì
đoạn được chiết có cùng tuổi với cây mẹ, nên nếu cây mẹ đã có hoa/trái rồi, thì khi trở thành
cây độc lập, nó cũng sẽ có hoa/trái -- dĩ nhiên tình trạng sức khoẻ và các yếu tố môi trường
khác phải thích hợp.
Đây cũng là lý do tại sao tôi chiết cây thông đen này.
<u>Lý Do Thứ Nhì[/u]
Bỏ uổng. Nên ráng giữ lại vậy. Đây là lý do vì sao tôi đã chiếc rất nhiều cây phong ba thùy Nhật.
<u>Những Dụng Cụ Và Vật Liệu Cần Thiết Khi Chiết Cây[/u]
1. Dao nhỏ. Dao nên thật bén. Có thể sử dụng dao làm bếp. Mài thật bén trước khi sử dụng.
Và có mũi thật nhọn.
2. Đồ bấm giấy. Tôi sử dụng đồ bấm với kích thước lớn nhất 26/6. Nên sử dụng kim bằng
đồng, mắc hơn sắt, nhưng lâu sét hơn. Nên chuẩn bị kim đầy đủ, nên có một băng ở ngoài,
đề phòng trường hợp bị thiếu.
3. Miếng nhựa trong. Kích thước sẽ được tính sau. Loại nhựa phải tồn tại ngoài mưa gió ít
nhất trong 12 tháng.
Tôi nghĩ lý do chính khi sử dụng nhựa trong là để khi rễ ra, ta có thể thấy được. Không biết
yếu ánh sáng có quan trọng không?
4. Hai sợi dây kẽm đồng, đường kính chỉ nên từ 1 ly trở xuống. Chiều dài nên gấp bốn-năm
lần chu vi của đoạn được chiết.
5. Một chiếc đủa Việt Nam. Sách Tây chép là đủa Tàu, nhưng tôi sử dụng đủa Việt Nam thấy
cũng không có gì trở ngại! Tôi sử loại đủa làm bằng thân cây dừa. Dài hơn đủa ăn thường. Đủa
này cũng mua ở Việt Nam.
(Tôi nghĩ quý vị nào thích thử, cũng thử sử dụng đủa Tàu, đủa Nhật hay đủa Nam Hàn xem kết
quả có cao hơn không!?)
6. Rêu khô. Ở Úc loại rêu này tôi phải mua. Các ông Lê Công Kiệt - Nguyễn Thiện Tịch, trong Kỹ
Thuật Bonsai, Nhà Xuất Bản Nông Nghiệp, TP. Hồ Chí Minh - 1997, không sử dụng rêu khô.
Các ông sử dụng đất mùn, than mùn hoặc rễ lục bình -- trang 155.
7. Thuốc kích thích ra rễ. Tôi sử dụng thuốc bột. Sản phẩm Úc. Nhưng thuốc ở dạng lỏng chắc
cũng sử dụng được.
<u>Phương Pháp Chiết Trên Không[/u]
Với tất cả các phương pháp chiết, chọn điểm thích hợp để chiết rất quan trọng -- vì nó sẽ quyết định
rễ có thể mọc ra hay không.
Thông thường điểm chiết là điểm có các cành phụ mọc ra. Sách chép, tôi không dẫn được sách nào,
rễ dễ mọc ra ở điểm này.
Khi chọn được điểm chiết rồi, bước kế tiếp là tìm xem chiều dài của đoạn vỏ cần phải lột. Sử dụng
một sợi kẽm đồng, đo chu vi ngay tại điểm chiết, chiều dài của chu vi chính là đoạn vỏ cần phải lột
từ điểm chiết xuống phía dưới.
Biết được chiều dài của đoạn vỏ cần phải lột bỏ rồi, bước kế tiếp là chuẩn bị một miếng nhựa trong
để quấn xung quanh đoạn được chiết.
Miếng nhựa này được sử dụng để quấn rêu chung quanh đoạn được lột vỏ. Độ dầy của bầu rêu, ý
của mỗi người hình như khác nhau, nhưng sách chép độ dầy ít nhất phải bằng hai đường kính của
đoạn được chiết. Rêu phải phủ cả hai đầu của đoạn được chiết, tôi cho mỗi đầu khoảng 5 phân (cm.)
Và cũng nên để dư ra một đoạn nhựa khoảng 10 phân phía trên điểm chiết, dùng để hứng nước khi
tưới.
Cũng đừng quên là ta phải kết miếng nhựa lại theo chiều dài, giống như lên lai quần áo, tôi thường
xếp hai đầu lại và dùng đồ bấm giấy bấm lại. Và cũng phải cột hai đầu của miếng nhựa lại.
Kích thước của miếng nhựa phải đáp ứng được những đòi hỏi trên. Chuẩn bị miếng nhựa trước
khi làm bất cứ chuyện gì, vì khi lột vỏ xong, là phải quấn rêu liền.
Rêu phải thấm nước. Chỉ vừa ướt, không nên ướt quá. Xé rêu nhuyển ra, đừng để có cục quá lớn.
Khó ước lượng chính xác phải cần bao nhiêu rêu. Nên tôi thường làm nhiều. Dư ra thì đem phơi, cất
lại để sử dụng vào dịp khác.
Bây giờ sử dụng dao cắt một vòng quanh điểm chiết. Kéo dài sợi kẽm đồng đo chu vi lúc trước, đặt
một đầu vào điểm chiết, nơi vòng tròn đã được cắt, đánh dấu điểm đầu kia tiếp xúc -- điểm này nằm
ở phía dưới. Cắt một vòng tròn quanh điểm này. Sử dụng dao lột sạch vỏ xung quanh đoạn này.
Sau khi lột vỏ rồi, sử dụng dao cạo đoạn bị lột vỏ. Cạo toàn diện. Ngưng khi ta biết chắc đã đến gỗ.
Toàn bộ vỏ phụ (lót) đã bị cạo đi.
Rất tiếc là khi chiết cây thông này, tôi không chụp hình giai đoạn vừa diễn tả trên vì không mượn được
máy chụp hình, nên xin được sử dụng hình của một cây khác để minh họa.
Sau khi kết thúc các giai đoạn trên, "công trình" nhìn giống như hình dưới:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/30japanesemaple/01vw01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Bước kế tiếp quấn miếng nhựa xung quanh đoạn được chiết. Xếp hai đầu lại với nhau, giống như
lên lai quần áo vậy -- chú ý sau khi xếp hai đầu lại, chúng ta có đến bốn lớp nhựa. Sử dụng đồ bấm
giấy bấm phần bị xếp lại với nhau.
Sau khi kết thúc, nhìn giống như hình dưới:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/30japanesemaple/01vw02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Bước kế tiếp, sử dụng sợi kẽm đồng đã chuẩn bị trước đây, cột đầu dưới của "bọc" nhựa lại. Xin
nhớ là phải ở dưới điểm vỏ bị lột khoảng 5-6 phân. Bây giờ bỏ rêu vào bọc từ từ. Sử dụng chiếc đũa
để đẩy rêu xuống phía dưới cho đều. Trong vòng 360 độ, độ dầy của rêu nên bằng nhau, khoảng bằng
hai đường kính của đoạn được chiết. Không nên nén rêu quá chặt, không khí không lưu thông được,
cũng đừng nên quá xốp, không đủ ẩm cho rễ phát triển.
Bỏ rêu vào cho đến khi gần đầy bọc nhựa, còn chừng khoảng 1 đến 2 ly (mm) nữa thì chạm điểm
chiết, lúc này nên rắc thuốc kích thích ra rễ vào điểm chiết, trên lớp rêu. Sau đó tiếp tục bỏ rêu vào,
cho đến khi qua khỏi điểm chiết khoảng chừng 5 phân thì ngưng.
Sử dụng sợi dây kẽm đồng thứ hai cột phần trên của bọc nhựa lại, đừng cột chặc quá, vì phải tưới
nước sau này, nước cần phải thấm vào rêu. Phần nhựa còn dư ở trên, nên kéo loe ra để khi tưới
nước, nước đọng vào đây và thấm xuống từ từ. Hai hình cây thông ở trên minh họa bầu rêu đến giai
đoạn này.
Dùng mũi nhọn của dao, đâm một vài lỗ dưới đáy bọc nhựa -- để thoát nước. Sau khi kết thúc, nhìn
giống như hình dưới:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/30japanesemaple/02vw01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Đến đây thì xem như việc chiết cây đã hoàn tất. Hy vọng rễ sẽ ra trong tương lai. Phương pháp này
có tên là chiết trên không vì đoạn được chiết nằm lơ lửng trên không.
Khi có thể, người ta cũng kéo cành xuống sát đất, dùng mặt đất làm môi trường để chiết. Và nó có
tên là chiết dưới đất, tiếng Anh là ground layering.
<u>Thời Gian Thích Hợp Để Chiết[/u]
Thời gian thích hợp để chiếc là lúc cây bắt đầu phát triển mạnh -- ra tược non, lá non, kim non v.v...
và dĩ nhiên cây mẹ/cha (lưỡng phái bình quyền!) phải ở trong tình trạng khoẻ mạnh. Và quan trọng
nhất là nó còn vài tháng phát triển nữa.
Thời gian này thường là đầu Xuân đến giữa Xuân. Úc thuộc Nam Bán Cầu, Xuân bắt đầu từ Tháng
Chín đến Tháng Mười Một thì Xuân tàn. Đây là lần đầu tiên tôi chiết cây thông. Hỏi ý kiến người đã
chiết thành công, ông khuyên tôi nên chiết khoảng gần cuối Tháng Mười.
Tiểu bang tôi ở là Victoria, gần như là tiểu bang cực Nam của quốc gia này, thông bắt đầu phát triển
từ Tháng Chín cho đến Tháng Ba năm sau. Diện tích của Úc hơn 7 triệu cây số vuông, tôi không biết
ở những miền khí hậu khác thì như thế nào.
<u>Tưới Nước Sau Khi Chiết[/u]
Giữ cho bầu rêu luôn ẩm, nhưng không nên quá ướt, vì quá ướt có thể làm thối cây. Tôi không nghĩ là
có một công thức nhất định nào. Vì việc tưới nước phụ thuộc vào nhiều yếu tố môi trường, trong đó
khí hậu và thời tiết là hai yếu tố chính.
Nếu nước đọng ở dưới đáy bầu rêu lâu hoạc nhiều, nên bóp bầu rêu ở khoảng gần dưới đáy để vắt
bớt nước ra. Nhưng tốt hơn hết là đừng bao giờ để trường hợp này xảy ra.
*
* *
Tôi chiết vào ngày 20/Tháng Mười/2007. Lần đầu tiên tôi thấy rễ vào ngày 04/Tháng Tư/2008. Hai hình
dưới được chụp vào ngày 05/Tháng Tư/2008. Các vòng tròn đánh dấu những điểm có thể thấy rễ:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/00pic03.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/00pic04.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Ba hình sau đây được chụp vào ngày 13/Tháng Bảy/2008. Rễ ra nhiều, mạnh và cũng có rễ đã bắt đầu
già đi:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/01pic01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/01pic02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/01pic03.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Từ Tháng Tư đến Tháng Bảy mà có rễ phát triển, tôi nghĩ vì mùa Thu 2008 không đến nỗi lạnh lắm?
Khi rễ ra đã nhiều, như được thấy trong ba hình sau cùng, tôi bắt đầu tưới một loại vitamin kích
thích phát triển vào bầu rêu. Nó có tên thương mại là <a href='http://www.superthrive.com/' target='_blank'>SUPERthrive</a> , sản phẩm của Mỹ, ở dạng
lỏng. Giá cắt cổ. Một bình với dung lượng 120 ML ("mili" lít) giá $30.00 (ba mươi đồng Úc.) Phải pha
loãng ra, một muỗng cà phê với mười lít nước.
Đất phải khá khô trước khi tưới dung dịch pha loãng vào. Công ty sản xuất bảo, khi đất khô, nước vào
rễ hút mạnh, vitamin sẽ được cây hấp thụ nhiều.
Do đó tôi cũng thường để cho bầu rêu khá khô trước khi tưới. Thường cứ mỗi tuần vào chiều Chủ Nhật.
*
* *
<u>Quá Trình Cắt Đoạn Cây Được Chiết[/u]
Thời gian cắt hẳn xuống cũng giống như thời gian chiết. Khi cây bắt đầu phát triển mạnh. Nếu rễ chiết
phát triển mạnh, nên cắt vào đầu hoặc giữa Xuân, để cây chiết còn được vài tháng phát triển.
Nếu sức khoẻ của cây tốt, thì toàn cây phát triển đồng đều, kể cả đoạn được chiết. Độ phát triển của
lá/kim non trên cây chính và phần được chiết rất đồng đều.
Những lần trước đây, khi chiết cây phong ba thùy Nhật Bản, khi nghĩ đã đủ rễ, tôi thường cắt liền
trong một lần. Nhưng vì chưa bao giờ chiết thông, và hơn nữa cây thông này có giá trị, tôi cẩn thận
hơn.
Tôi bắt đầu chuẩn bị cắt xuống vào ngày 7/Tháng Chín/2008; tôi đã cắt đi phần vỏ, vào tận gỗ ở hai bên
thân, hai điểm cắt này đối nhau. Phần bị cắt, chỉ khoảng 2/6 chu vi. Khoảng một tuần sau, tôi cắt thêm
2/6 nữa, cũng đối nhau, và ở cùng chiều cao với hai phần bị cắt trước đây. Một tuần sau nữa, ngày
21/Tháng Chín/2008, tôi cắt 2 phần vỏ còn lại -- vậy là không còn phần vỏ nào nối liền đoạn gốc và đoạn
thân được chiết.
Tôi cắt bỏ vỏ từ từ như vậy, để giảm số lượng nhựa được dẫn lên từ từ, đoạn thân được chiết sẽ có
thời gian thích nghi, và để cho phần rễ còn trong bọc rêu "thực hiện" vai trò của rễ năng động hơn.
Đến này 28/Tháng Chín/2008 thì tôi cắt hẳn xuống. Nhưng vậy thời gian chiết là khoảng 11 tháng.
Như vậy, nó còn khoảng 5 tháng để phát triển -- Tháng Chín/2008 đến Tháng Ba/2009.
*
* *
<u>Trồng Cây Được Chiết Sau Khi Cắt Xuống[/u]
Trước khi cắt hẳn xuống, phải chuẩn bị chậu và đất trước. Thời gian đầu này tôi không nghĩ là đường
kính của chậu quan trọng. Nhưng độ sâu của chậu rất quan trọng. Lớp "đất" ở dưới cùng ít nhất phải
10 phân. Và bầu rêu phải được chôn trọn vẹn trong đất, và có ít nhất phải 5 phân đất ở trên.
Đất nên có độ thoát nước cao hơn cây khoẻ mạnh bình thường. Tôi sử dụng khoảng 45% đá đỏ, và
khoảng 45% vỏ thông, chỉ khoảng 10% đất vi sinh. Đá đỏ tôi sử dụng rất nhẹ, rất mọng nước, nhưng
cũng thoát nước nhanh, và cũng rất mềm. Nếu để cục đá khoảng 4 ly lên gạch, lấy cục khác nện xuống,
nó sẽ bể nát như bụi.
Ở dưới tận cùng đáy chậu, tôi bỏ một lớp đá, có đường kính khoảng chừng 8 đến 10 ly. Lớp kế tiếp
nhỏ hơn, khoảng chừng 4 đến 6 ly. Lớp kế tiếp tôi trộn khoảng 50% vỏ thông, 50% đá, đường kính
khoảng 3 ly, lớp này dày khoảng chừng 9 phân.
Phần đất còn lại tôi trộn 45% đá, 45% vỏ thông, và 10% đất vi sinh. Đường kính của đá và vỏ thông
khoảng chừng 2 đến 3 ly, tôi cũng trộn dung dịch <a href='http://www.seasol.com.au/' target='_blank'>seasol</a> vào phần hợp chất đất này.
<a href='http://www.seasol.com.au/' target='_blank'>Seasol</a> là sản phẩm của Úc, được chế biến từ rong biển. Nó giúp cho rễ hồi sức và
hoạt động nhanh hơn, rất thích hợp khi thay đất cho cây. Hòa khoảng một muỗng canh vào 10 lít
nước để tưới. Trong trường hợp này, tôi sử dụng nó ở dạng nguyên chất và hơi nhiều.
Sau khi cắt xuống, tháo hai sợi kẽm đồng ở hai đầu ra. Và tháo bọc nhựa ra từ từ cẩn thận. Rễ non
đã chạm vào bọc nhựa, phải cẩn thận không được làm gãy rễ.
Sau đó, đặt nguyên bầu rêu vào chậu đã chuẩn bị sẵn. Bỏ đất vào thật nhẹ nhành và từ tốn. Dùng tay
ém đất nhẹ nhẹ sau khi đổ mỗi 10 phân đất vào chậu.
Nên nhớ là bầu rêu phải được chôn xuống đất khoảng 5 phân. Sau đó mang chậu đặt vào nơi mát, phải
ở ngoài trời, không có gió mạnh, hoặc gió day dẳng, nhưng phải có đủ ánh sáng. Nếu như chậu đứng
không vững, thì phải sử dụng gạch/đá tấn xung quanh để chậu không bao giờ bị ngã khi có gió lớn, hoạc
chó/mèo tông vào.
Tôi cũng thường dùng gạch hoạc đá xắp bên trên miệng chậu, tấn không cho gốc cây lung lay. Khi
tưới, nên lấy gạch/đá trên miệng chậu xuống để nước thấm đều. Không tưới quá ướt, nếu nước
đọng, có thể làm úng rễ. Khi tưới, tôi cũng tưới nước lên trên cành.
Sau đó thì cứ mỗi Chủ Nhật, tôi lại tưới <a href='http://www.superthrive.com/' target='_blank'>SUPERthrive</a> như đã nói ở trên -- trong 5 tuần liền.
Tuần thứ sáu, tôi đã bón phân có nhiều nitrogen cho cây được chiết. Bón rất ít. Tăng lên từ từ.
*
* *
<u>Bảy Tuần Sau Khi Cắt[/u]
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/02pic01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/02pic02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Nhìn từ trên xuống:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/02pic03.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Hai thẹo lớn:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/02pic04.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Cây được chiết:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27bblackpine/00vw01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27bblackpine/00vw02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27bblackpine/00vw03.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27bblackpine/00vw04.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Các kích thước cơ bản của cây được chiết:
Đường kính của chậu: 32 phân -- điểm rộng nhất, ngay trên miệng.
Chiều cao của chậu: 28 phân.
Đường kính của gốc: 4.5 phân.
Chiều cao của cây: 66 phân -- trực tuyến, đo từ mặt trong chậu.
*
* *
<u>Sau Một Mùa Phát Triển[/u]
Sẽ được thực hiện vào cuối Đông đầu Xuân 2009, khoảng từ Tháng Tám 2008 đến Tháng Mười Một 2008.
Lúc đó sẽ viết tiếp.
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/00pic01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/00pic02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Hai hình này được chụp ngày 05/04/2008.
Phương pháp chiết thân tôi áp dụng, có tên tiếng Anh là air layering, hay chiết trên không.
Chúng ta sẽ thấy tại sao.
*
* *
<span style='font-size:13ptpt;line-height:100%'> <span style='font-family:Arial'>Thông Đen</span> </span>
Tên tiếng Anh phổ thông: Japanse black pine.
Tên tiếng Anh khoa học: Pinus thunbergii.
Theo Bonsai Today Masters***39; Series, PINES, Stone Lantern Publishing Company,
P.O. Box 70 Passumpsic, VT 05861, U.S.A. 2005.
*
* *
Tôi mua cây thông này vào khoảng Tháng Sáu, 2006, từ một người Việt cũng buôn bán bonsai ở tiểu
bang tôi ở. Ông mới mua vài trăm cây từ rẫy về khoảng một tháng trước đó. Người chủ rẫy cho biết
các cây này được trồng dưới đất khoảng 10 năm. Người bán bonsai giữ lại những cây rất đẹp. Tôi
nghĩ nếu được luyện đúng mức, những cây của ông sẽ rất xuất sắc.
Tôi trả $125.00 cho cây này. Tôi nghĩ khá rẽ, ở những nơi khác có lẽ giá phải từ $200.00 đến $300.00.
Tôi đã mua đồ của ông cũng nhiều.
*
* *
Nó được trồng dưới đất, người chủ rẫy đào nó lên và bỏ vào bọc nhựa khoảng một năm trước khi mang
giao cho khách. Bọc nhỏ, cách đào cũng rất "tàn nhẫn" -- họ lấy xe đào đất loại nhỏ, đào cây lên trước.
Sau đó dùng dao chặt bớt rễ để bỏ vào bọc. Đường kính của bọc chắc khoảng 30 phân (cm,) chiều cao
khoảng 30 phân. Bọc nhựa tương tự như <a href='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/x01vblackpine.htm' target='_blank'>cây trong bài này</a> .
Vì cây được sản xuất theo phương pháp hàng loạt, nên người ta không chú trọng đến rễ lắm. Gốc to
nhưng có khi rễ xấu. Những rễ lớn, lộ thiên, có khi là những rễ đã chết, vì bị chặt đứt, chưa kịp mục.
*
* *
Vì môi trường thay đổi đột ngột, nên sau một năm trong bọc, cây chỉ vừa hồi sức; không được mạnh
lắm. Nên từ khoảng cuối Đông, Tháng Tám 2006, tôi bỏ nó vào thùng lớn để dưỡng. Tôi không làm gì
mạnh tay với nó trong suốt mùa phát triển 2006, từ Tháng Chín cho đến khoảng Tháng Ba 2008. Tôi
chỉ ngắt bỏ những tược mạnh, và bỏ bớt những cành mà tôi nghĩ không cần thiết về sau. Tôi cũng có
cắt ngắn những cành non, để phát triển thêm cành phụ.
- Các kích thước cơ bản:
Chiều cao của cây: 122 phân (cm) -- trực tuyến, đo từ mặt đất trong thùng.
Đường kính của gốc: 10 phân -- ngay trên mặt đất trong thùng.
Đường kính của đoạn thân tại điểm chiết: 4.5 phân.
Chiều dài của thùng: 72 phân.
Chiều ngang của thùng: 49 phân.
Chiều cao của thùng: 18 phân.
Cây đã được trồng trong thùng đã hơn hai năm, như thấy trong hai hình đầu tiên ở trên.
*
* *
Tôi nghĩ, có hai lý do tại sao người ta chiết thân hoặc chiết cành. Từ đoạn này tôi chỉ sử dụng
từ chiết để chỉ chiết thân lẫn chiết cành.
<u>Lý Do Thứ Nhất[/u]
Phần thân hoặc cành cần loại bỏ đã có hình dáng đẹp, có thể sử dụng để luyện thành một cây
bonsai khác. Do đó, nếu cắt bỏ thì thật uổng. Đây là lý do chính đáng nhất để chiết.
Nếu thân hoặc cành chiết sống, thì chúng ta giảm được một khoảng thời gian cả mấy năm. Vì
đoạn được chiết có cùng tuổi với cây mẹ, nên nếu cây mẹ đã có hoa/trái rồi, thì khi trở thành
cây độc lập, nó cũng sẽ có hoa/trái -- dĩ nhiên tình trạng sức khoẻ và các yếu tố môi trường
khác phải thích hợp.
Đây cũng là lý do tại sao tôi chiết cây thông đen này.
<u>Lý Do Thứ Nhì[/u]
Bỏ uổng. Nên ráng giữ lại vậy. Đây là lý do vì sao tôi đã chiếc rất nhiều cây phong ba thùy Nhật.
<u>Những Dụng Cụ Và Vật Liệu Cần Thiết Khi Chiết Cây[/u]
1. Dao nhỏ. Dao nên thật bén. Có thể sử dụng dao làm bếp. Mài thật bén trước khi sử dụng.
Và có mũi thật nhọn.
2. Đồ bấm giấy. Tôi sử dụng đồ bấm với kích thước lớn nhất 26/6. Nên sử dụng kim bằng
đồng, mắc hơn sắt, nhưng lâu sét hơn. Nên chuẩn bị kim đầy đủ, nên có một băng ở ngoài,
đề phòng trường hợp bị thiếu.
3. Miếng nhựa trong. Kích thước sẽ được tính sau. Loại nhựa phải tồn tại ngoài mưa gió ít
nhất trong 12 tháng.
Tôi nghĩ lý do chính khi sử dụng nhựa trong là để khi rễ ra, ta có thể thấy được. Không biết
yếu ánh sáng có quan trọng không?
4. Hai sợi dây kẽm đồng, đường kính chỉ nên từ 1 ly trở xuống. Chiều dài nên gấp bốn-năm
lần chu vi của đoạn được chiết.
5. Một chiếc đủa Việt Nam. Sách Tây chép là đủa Tàu, nhưng tôi sử dụng đủa Việt Nam thấy
cũng không có gì trở ngại! Tôi sử loại đủa làm bằng thân cây dừa. Dài hơn đủa ăn thường. Đủa
này cũng mua ở Việt Nam.
(Tôi nghĩ quý vị nào thích thử, cũng thử sử dụng đủa Tàu, đủa Nhật hay đủa Nam Hàn xem kết
quả có cao hơn không!?)
6. Rêu khô. Ở Úc loại rêu này tôi phải mua. Các ông Lê Công Kiệt - Nguyễn Thiện Tịch, trong Kỹ
Thuật Bonsai, Nhà Xuất Bản Nông Nghiệp, TP. Hồ Chí Minh - 1997, không sử dụng rêu khô.
Các ông sử dụng đất mùn, than mùn hoặc rễ lục bình -- trang 155.
7. Thuốc kích thích ra rễ. Tôi sử dụng thuốc bột. Sản phẩm Úc. Nhưng thuốc ở dạng lỏng chắc
cũng sử dụng được.
<u>Phương Pháp Chiết Trên Không[/u]
Với tất cả các phương pháp chiết, chọn điểm thích hợp để chiết rất quan trọng -- vì nó sẽ quyết định
rễ có thể mọc ra hay không.
Thông thường điểm chiết là điểm có các cành phụ mọc ra. Sách chép, tôi không dẫn được sách nào,
rễ dễ mọc ra ở điểm này.
Khi chọn được điểm chiết rồi, bước kế tiếp là tìm xem chiều dài của đoạn vỏ cần phải lột. Sử dụng
một sợi kẽm đồng, đo chu vi ngay tại điểm chiết, chiều dài của chu vi chính là đoạn vỏ cần phải lột
từ điểm chiết xuống phía dưới.
Biết được chiều dài của đoạn vỏ cần phải lột bỏ rồi, bước kế tiếp là chuẩn bị một miếng nhựa trong
để quấn xung quanh đoạn được chiết.
Miếng nhựa này được sử dụng để quấn rêu chung quanh đoạn được lột vỏ. Độ dầy của bầu rêu, ý
của mỗi người hình như khác nhau, nhưng sách chép độ dầy ít nhất phải bằng hai đường kính của
đoạn được chiết. Rêu phải phủ cả hai đầu của đoạn được chiết, tôi cho mỗi đầu khoảng 5 phân (cm.)
Và cũng nên để dư ra một đoạn nhựa khoảng 10 phân phía trên điểm chiết, dùng để hứng nước khi
tưới.
Cũng đừng quên là ta phải kết miếng nhựa lại theo chiều dài, giống như lên lai quần áo, tôi thường
xếp hai đầu lại và dùng đồ bấm giấy bấm lại. Và cũng phải cột hai đầu của miếng nhựa lại.
Kích thước của miếng nhựa phải đáp ứng được những đòi hỏi trên. Chuẩn bị miếng nhựa trước
khi làm bất cứ chuyện gì, vì khi lột vỏ xong, là phải quấn rêu liền.
Rêu phải thấm nước. Chỉ vừa ướt, không nên ướt quá. Xé rêu nhuyển ra, đừng để có cục quá lớn.
Khó ước lượng chính xác phải cần bao nhiêu rêu. Nên tôi thường làm nhiều. Dư ra thì đem phơi, cất
lại để sử dụng vào dịp khác.
Bây giờ sử dụng dao cắt một vòng quanh điểm chiết. Kéo dài sợi kẽm đồng đo chu vi lúc trước, đặt
một đầu vào điểm chiết, nơi vòng tròn đã được cắt, đánh dấu điểm đầu kia tiếp xúc -- điểm này nằm
ở phía dưới. Cắt một vòng tròn quanh điểm này. Sử dụng dao lột sạch vỏ xung quanh đoạn này.
Sau khi lột vỏ rồi, sử dụng dao cạo đoạn bị lột vỏ. Cạo toàn diện. Ngưng khi ta biết chắc đã đến gỗ.
Toàn bộ vỏ phụ (lót) đã bị cạo đi.
Rất tiếc là khi chiết cây thông này, tôi không chụp hình giai đoạn vừa diễn tả trên vì không mượn được
máy chụp hình, nên xin được sử dụng hình của một cây khác để minh họa.
Sau khi kết thúc các giai đoạn trên, "công trình" nhìn giống như hình dưới:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/30japanesemaple/01vw01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Bước kế tiếp quấn miếng nhựa xung quanh đoạn được chiết. Xếp hai đầu lại với nhau, giống như
lên lai quần áo vậy -- chú ý sau khi xếp hai đầu lại, chúng ta có đến bốn lớp nhựa. Sử dụng đồ bấm
giấy bấm phần bị xếp lại với nhau.
Sau khi kết thúc, nhìn giống như hình dưới:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/30japanesemaple/01vw02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Bước kế tiếp, sử dụng sợi kẽm đồng đã chuẩn bị trước đây, cột đầu dưới của "bọc" nhựa lại. Xin
nhớ là phải ở dưới điểm vỏ bị lột khoảng 5-6 phân. Bây giờ bỏ rêu vào bọc từ từ. Sử dụng chiếc đũa
để đẩy rêu xuống phía dưới cho đều. Trong vòng 360 độ, độ dầy của rêu nên bằng nhau, khoảng bằng
hai đường kính của đoạn được chiết. Không nên nén rêu quá chặt, không khí không lưu thông được,
cũng đừng nên quá xốp, không đủ ẩm cho rễ phát triển.
Bỏ rêu vào cho đến khi gần đầy bọc nhựa, còn chừng khoảng 1 đến 2 ly (mm) nữa thì chạm điểm
chiết, lúc này nên rắc thuốc kích thích ra rễ vào điểm chiết, trên lớp rêu. Sau đó tiếp tục bỏ rêu vào,
cho đến khi qua khỏi điểm chiết khoảng chừng 5 phân thì ngưng.
Sử dụng sợi dây kẽm đồng thứ hai cột phần trên của bọc nhựa lại, đừng cột chặc quá, vì phải tưới
nước sau này, nước cần phải thấm vào rêu. Phần nhựa còn dư ở trên, nên kéo loe ra để khi tưới
nước, nước đọng vào đây và thấm xuống từ từ. Hai hình cây thông ở trên minh họa bầu rêu đến giai
đoạn này.
Dùng mũi nhọn của dao, đâm một vài lỗ dưới đáy bọc nhựa -- để thoát nước. Sau khi kết thúc, nhìn
giống như hình dưới:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/30japanesemaple/02vw01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Đến đây thì xem như việc chiết cây đã hoàn tất. Hy vọng rễ sẽ ra trong tương lai. Phương pháp này
có tên là chiết trên không vì đoạn được chiết nằm lơ lửng trên không.
Khi có thể, người ta cũng kéo cành xuống sát đất, dùng mặt đất làm môi trường để chiết. Và nó có
tên là chiết dưới đất, tiếng Anh là ground layering.
<u>Thời Gian Thích Hợp Để Chiết[/u]
Thời gian thích hợp để chiếc là lúc cây bắt đầu phát triển mạnh -- ra tược non, lá non, kim non v.v...
và dĩ nhiên cây mẹ/cha (lưỡng phái bình quyền!) phải ở trong tình trạng khoẻ mạnh. Và quan trọng
nhất là nó còn vài tháng phát triển nữa.
Thời gian này thường là đầu Xuân đến giữa Xuân. Úc thuộc Nam Bán Cầu, Xuân bắt đầu từ Tháng
Chín đến Tháng Mười Một thì Xuân tàn. Đây là lần đầu tiên tôi chiết cây thông. Hỏi ý kiến người đã
chiết thành công, ông khuyên tôi nên chiết khoảng gần cuối Tháng Mười.
Tiểu bang tôi ở là Victoria, gần như là tiểu bang cực Nam của quốc gia này, thông bắt đầu phát triển
từ Tháng Chín cho đến Tháng Ba năm sau. Diện tích của Úc hơn 7 triệu cây số vuông, tôi không biết
ở những miền khí hậu khác thì như thế nào.
<u>Tưới Nước Sau Khi Chiết[/u]
Giữ cho bầu rêu luôn ẩm, nhưng không nên quá ướt, vì quá ướt có thể làm thối cây. Tôi không nghĩ là
có một công thức nhất định nào. Vì việc tưới nước phụ thuộc vào nhiều yếu tố môi trường, trong đó
khí hậu và thời tiết là hai yếu tố chính.
Nếu nước đọng ở dưới đáy bầu rêu lâu hoạc nhiều, nên bóp bầu rêu ở khoảng gần dưới đáy để vắt
bớt nước ra. Nhưng tốt hơn hết là đừng bao giờ để trường hợp này xảy ra.
*
* *
Tôi chiết vào ngày 20/Tháng Mười/2007. Lần đầu tiên tôi thấy rễ vào ngày 04/Tháng Tư/2008. Hai hình
dưới được chụp vào ngày 05/Tháng Tư/2008. Các vòng tròn đánh dấu những điểm có thể thấy rễ:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/00pic03.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/00pic04.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Ba hình sau đây được chụp vào ngày 13/Tháng Bảy/2008. Rễ ra nhiều, mạnh và cũng có rễ đã bắt đầu
già đi:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/01pic01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/01pic02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/01pic03.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Từ Tháng Tư đến Tháng Bảy mà có rễ phát triển, tôi nghĩ vì mùa Thu 2008 không đến nỗi lạnh lắm?
Khi rễ ra đã nhiều, như được thấy trong ba hình sau cùng, tôi bắt đầu tưới một loại vitamin kích
thích phát triển vào bầu rêu. Nó có tên thương mại là <a href='http://www.superthrive.com/' target='_blank'>SUPERthrive</a> , sản phẩm của Mỹ, ở dạng
lỏng. Giá cắt cổ. Một bình với dung lượng 120 ML ("mili" lít) giá $30.00 (ba mươi đồng Úc.) Phải pha
loãng ra, một muỗng cà phê với mười lít nước.
Đất phải khá khô trước khi tưới dung dịch pha loãng vào. Công ty sản xuất bảo, khi đất khô, nước vào
rễ hút mạnh, vitamin sẽ được cây hấp thụ nhiều.
Do đó tôi cũng thường để cho bầu rêu khá khô trước khi tưới. Thường cứ mỗi tuần vào chiều Chủ Nhật.
*
* *
<u>Quá Trình Cắt Đoạn Cây Được Chiết[/u]
Thời gian cắt hẳn xuống cũng giống như thời gian chiết. Khi cây bắt đầu phát triển mạnh. Nếu rễ chiết
phát triển mạnh, nên cắt vào đầu hoặc giữa Xuân, để cây chiết còn được vài tháng phát triển.
Nếu sức khoẻ của cây tốt, thì toàn cây phát triển đồng đều, kể cả đoạn được chiết. Độ phát triển của
lá/kim non trên cây chính và phần được chiết rất đồng đều.
Những lần trước đây, khi chiết cây phong ba thùy Nhật Bản, khi nghĩ đã đủ rễ, tôi thường cắt liền
trong một lần. Nhưng vì chưa bao giờ chiết thông, và hơn nữa cây thông này có giá trị, tôi cẩn thận
hơn.
Tôi bắt đầu chuẩn bị cắt xuống vào ngày 7/Tháng Chín/2008; tôi đã cắt đi phần vỏ, vào tận gỗ ở hai bên
thân, hai điểm cắt này đối nhau. Phần bị cắt, chỉ khoảng 2/6 chu vi. Khoảng một tuần sau, tôi cắt thêm
2/6 nữa, cũng đối nhau, và ở cùng chiều cao với hai phần bị cắt trước đây. Một tuần sau nữa, ngày
21/Tháng Chín/2008, tôi cắt 2 phần vỏ còn lại -- vậy là không còn phần vỏ nào nối liền đoạn gốc và đoạn
thân được chiết.
Tôi cắt bỏ vỏ từ từ như vậy, để giảm số lượng nhựa được dẫn lên từ từ, đoạn thân được chiết sẽ có
thời gian thích nghi, và để cho phần rễ còn trong bọc rêu "thực hiện" vai trò của rễ năng động hơn.
Đến này 28/Tháng Chín/2008 thì tôi cắt hẳn xuống. Nhưng vậy thời gian chiết là khoảng 11 tháng.
Như vậy, nó còn khoảng 5 tháng để phát triển -- Tháng Chín/2008 đến Tháng Ba/2009.
*
* *
<u>Trồng Cây Được Chiết Sau Khi Cắt Xuống[/u]
Trước khi cắt hẳn xuống, phải chuẩn bị chậu và đất trước. Thời gian đầu này tôi không nghĩ là đường
kính của chậu quan trọng. Nhưng độ sâu của chậu rất quan trọng. Lớp "đất" ở dưới cùng ít nhất phải
10 phân. Và bầu rêu phải được chôn trọn vẹn trong đất, và có ít nhất phải 5 phân đất ở trên.
Đất nên có độ thoát nước cao hơn cây khoẻ mạnh bình thường. Tôi sử dụng khoảng 45% đá đỏ, và
khoảng 45% vỏ thông, chỉ khoảng 10% đất vi sinh. Đá đỏ tôi sử dụng rất nhẹ, rất mọng nước, nhưng
cũng thoát nước nhanh, và cũng rất mềm. Nếu để cục đá khoảng 4 ly lên gạch, lấy cục khác nện xuống,
nó sẽ bể nát như bụi.
Ở dưới tận cùng đáy chậu, tôi bỏ một lớp đá, có đường kính khoảng chừng 8 đến 10 ly. Lớp kế tiếp
nhỏ hơn, khoảng chừng 4 đến 6 ly. Lớp kế tiếp tôi trộn khoảng 50% vỏ thông, 50% đá, đường kính
khoảng 3 ly, lớp này dày khoảng chừng 9 phân.
Phần đất còn lại tôi trộn 45% đá, 45% vỏ thông, và 10% đất vi sinh. Đường kính của đá và vỏ thông
khoảng chừng 2 đến 3 ly, tôi cũng trộn dung dịch <a href='http://www.seasol.com.au/' target='_blank'>seasol</a> vào phần hợp chất đất này.
<a href='http://www.seasol.com.au/' target='_blank'>Seasol</a> là sản phẩm của Úc, được chế biến từ rong biển. Nó giúp cho rễ hồi sức và
hoạt động nhanh hơn, rất thích hợp khi thay đất cho cây. Hòa khoảng một muỗng canh vào 10 lít
nước để tưới. Trong trường hợp này, tôi sử dụng nó ở dạng nguyên chất và hơi nhiều.
Sau khi cắt xuống, tháo hai sợi kẽm đồng ở hai đầu ra. Và tháo bọc nhựa ra từ từ cẩn thận. Rễ non
đã chạm vào bọc nhựa, phải cẩn thận không được làm gãy rễ.
Sau đó, đặt nguyên bầu rêu vào chậu đã chuẩn bị sẵn. Bỏ đất vào thật nhẹ nhành và từ tốn. Dùng tay
ém đất nhẹ nhẹ sau khi đổ mỗi 10 phân đất vào chậu.
Nên nhớ là bầu rêu phải được chôn xuống đất khoảng 5 phân. Sau đó mang chậu đặt vào nơi mát, phải
ở ngoài trời, không có gió mạnh, hoặc gió day dẳng, nhưng phải có đủ ánh sáng. Nếu như chậu đứng
không vững, thì phải sử dụng gạch/đá tấn xung quanh để chậu không bao giờ bị ngã khi có gió lớn, hoạc
chó/mèo tông vào.
Tôi cũng thường dùng gạch hoạc đá xắp bên trên miệng chậu, tấn không cho gốc cây lung lay. Khi
tưới, nên lấy gạch/đá trên miệng chậu xuống để nước thấm đều. Không tưới quá ướt, nếu nước
đọng, có thể làm úng rễ. Khi tưới, tôi cũng tưới nước lên trên cành.
Sau đó thì cứ mỗi Chủ Nhật, tôi lại tưới <a href='http://www.superthrive.com/' target='_blank'>SUPERthrive</a> như đã nói ở trên -- trong 5 tuần liền.
Tuần thứ sáu, tôi đã bón phân có nhiều nitrogen cho cây được chiết. Bón rất ít. Tăng lên từ từ.
*
* *
<u>Bảy Tuần Sau Khi Cắt[/u]
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/02pic01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/02pic02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Nhìn từ trên xuống:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/02pic03.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Hai thẹo lớn:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27ablackpine/02pic04.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Cây được chiết:
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27bblackpine/00vw01.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27bblackpine/00vw02.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27bblackpine/00vw03.jpg' border='0' alt='user posted image' />
<img src='http://www.omphalos.com.au/DaiVietStudio/img/27bblackpine/00vw04.jpg' border='0' alt='user posted image' />
Các kích thước cơ bản của cây được chiết:
Đường kính của chậu: 32 phân -- điểm rộng nhất, ngay trên miệng.
Chiều cao của chậu: 28 phân.
Đường kính của gốc: 4.5 phân.
Chiều cao của cây: 66 phân -- trực tuyến, đo từ mặt trong chậu.
*
* *
<u>Sau Một Mùa Phát Triển[/u]
Sẽ được thực hiện vào cuối Đông đầu Xuân 2009, khoảng từ Tháng Tám 2008 đến Tháng Mười Một 2008.
Lúc đó sẽ viết tiếp.