trungduart
29-04-2005, 11:13 AM
Tâm lý đa phần các bạn mới bước vào việc nuôi trồng và thưởng ngoạn bonsai là thường hay tập trung vào việc tạo dáng cho cây bonsai và sự thất bại đã xảy ra đôi ba lần cắt tỉa tạo dáng vì chậu bonsai sẽ càng lúc càng suy yếu lần và công việc tạo dáng của các bạn bỗng trở nên dang dở, thậm chí cây bị mất sức trầm trọng dẫn đến suy kiệt và chết đi toàn cây hoặc một số cành nhánh. Bởi một nguyên lý cơ bản đó là: sự mất cân đối giữa cung và cầu. Cung ở đây là các bạn đã cung cấp những dinh dưỡng gì cho cây, cho việc tái tạo những mầm chồi mới để thỏa mãn những yêu cầu trong việc tái tạo dáng gấp rút của các bạn. Nó tựa hồ như một người phụ nữ phải sanh sản nhiều mà thực tế cơ thể không được quan tâm bồi dưỡng đúng mức!
Cho dù đã có nhiều sách hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng bonsai nhưng đa phần: ở mục Cách sử dụng phân bón cho bonsai, hầu như các tác giả chưa "chịu khó" phân tích cụ thể thành phần dinh dưỡng của các chất sử dụng làm phân bón (phân hữu cơ), vì khi người thực hiện nuôi trồng và bón phân cho bonsai có hiểu được hàm lượng NPK có trong những loại phân hữu cơ và nồng độ pha chế thì việc thực hiện tưới phân cho cây bonsai mới được hữu hiệu và đạt kết quả cao, tránh được những vấn đề đáng tiếc là cây chết không mấy khi cứu vãn kịp. Đây là một tâm trạng thực tế mà không ít người đã "giã từ cuộc chơi" ngay từ đầu "vòng loại"! Một tâm trạng rất đáng được chia sẻ và động viên. Rất mong các bạn đừng vội nản lòng. Hãy cố hơn một lần để được gần gũi với bonsai thì các bạn sẽ thấy cái đẹp của nó bởi 3 nguồn thú vị tuyệt vời đó là:
- Thưởng thức thiên nhiên.
- Cái đẹp hình thức.
- Niềm vui sáng tạo.
Các bậc nghệ nhân lão thành vẫn cho rằng: phân hữu cơ là thuốc Bắc, còn phân vô cơ (phân hóa học) là thuốc Tây vì một đằng phân hủy chậm, nhưng tồn tại lâu trong đất, làm tơi xốp đất, cung cấp dần thức ăn cho cây trồng. Còn một đằng thì phân tán nhanh, có tác dụng nhanh, thấy ngay hiệu quả, nhưng làm chai đất, bởi các vi sinh vật có trong đất không có điều kiện thuận tiện để hoạt động so với khi ta sử dụng phân hữu cơ để bón cho cây. Phân hữu cơ mà các nghệ nhân thường dùng cho bonsai và cho cả hoa cảnh thông dụng nhất vẫn là bánh dầu phộng. Theo giáo sư Lê Văn Căn (Viện Thổ nhưỡng Nông hóa Việt Nam) hàm lượng NPK có trong bột khô dầu phộng như sau:
- N : 6,21
- P2O5 : 0,45
- K2O : 0,30
Qua đó chúng ta thấy được rằng vì sao bón phân khô dầu phộng cho cây cảnh thì phần lớn lá của cây cảnh hoặc hoa kiểng luôn được xanh bóng. Vì lượng N (đạm) của bột khô dầu lạc rất cao so với lượng đạm của các loại phân chuồng mà tác giả Phạm Thành Trực đã có đề cập đến trong bài Các cách trồng hoa Bát Tiên trên báo Hoa Cảnh số 6/97.
Bên cạnh đó ta cũng thấy rằng hàm lượng lân và kali có trong khô dầu phộng rất thấp, nên người ta vẫn thường ngâm hoặc ủ tro trấu, tro rạ với khô dầu phộng cho hoai rồi mới hòa loãng với nước lã để tưới cho bonsai hoặc hoa kiểng. Liều lượng ngâm và hòa tưới như sau:
* Liều lượng nguyên liệu ngâm:
+ Bột khô dầu phộng: 10kg.
+ Tro trấu hoặc tro rạ: 5kg.
+ Nước lã: 50 lít.
(Thời gian ngâm cho hoai từ 1 - 2 tháng, nhớ đậy kín).
* Liều lượng hòa tưới cho bonsai, hoa kiểng (1 tháng tưới 2 lần):
1 lít nước nguyên chất /15 lít - 20 lít nước lã.
Nên tưới vào buổi chiều mát. Nếu nước phân có lỡ ướt vào lá thì đến sáng ta sẽ dùng vòi tưới nước rửa lại lá. Việc tưới phân cho cây bonsai đa phần các tác giả đều khuyến cáo nên tưới vào lúc chiều mát vì như vậy ta đã tạo sự thuận lợi cho cây tránh được cái nắng gay gắt của buổi trưa, nhất là những trưa của mùa hè vì nhiệt độ tăng cao khi phân chưa kịp dung hòa vào môi trường đất. Chính điều này là nguyên nhân chính của việc rễ cây bị "cháy" và dẫn đến tình trạng nếu nhẹ thì cây bị suy yếu (và đã bị chết mất một số rễ), còn nếu nặng thì cây bị héo rũ ngay và chết toàn phần.
Giữa hai thành phần phân hữu cơ và phân vô cơ các bạn nên lưu ý một điều khác biệt rất sâu sắc, mà sự khác biệt này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với đời sống cây trồng - nhất là cây trồng trong chậu - vì sống trong một môi trường nhỏ nhoi mà dinh dưỡng đa vi lượng đều do ta cung cấp để cây hấp thụ và thực hiện những chức năng sinh lá, sinh hoa và kết quả. Trong khi đó cũng một cây như vậy được bạn trồng ngoài đất thì mọi diễn biến sinh trưởng lại có phần "dễ dãi" hơn, cho dù bạn có bón hay không bón thêm phân. Trong thực tế sản xuất, các vườn cây ăn trái hoặc cây cảnh trồng dưới đất vẫn được các nghệ nhân hoặc nông dân bón phân định kỳ - vì trên nguyên lý khoa học cây đã lấy đi của tất cả những khoáng chất đa vi lượng để tạo thành lá, hoa và trái thì để cân đối giữa cung và cầu, con người phải chủ động trả lại cho đất không nhiều thì cũng phải gọi là tương đối đủ để đất khỏi bị nghèo kiệt chất dinh dưỡng, có như vậy kết quả của vụ sau mới không bị thất thu. Qua đó, các bạn sẽ thấy được rằng: Tại sao chậu hồng, chậu tắc hoặc chậu cây cảnh mà ta mua ở các vườn về trong 1 - 2 tháng đầu ta chưa thấy nó xuống sức, nhưng nếu với thời gian dài hơn mà những chậu hoa hoặc bonsai ấy không được các bạn bón phân đúng mức cùng với sự cắt tỉa tạo nhánh, tạo cành của các bạn thì một điều chắc chắn mà chúng ta sẽ không ai tránh khỏi đó là tình trạng cây bị suy kiệt và đi dần đến cái chết.
Do đó việc kết hợp giữa phân hữu cơ và phân vô cơ trong việc bón phân cho cây cảnh là điều tất yếu, nói một cách dí dỏm hơn là giữa Đông y và Tây y nên có sự kết hợp. Bởi sự cấu thành của phân hóa học nhờ dây chuyền công nghệ sinh học nên thành phần dưỡng chất N, P, K có trong phân đạt những con số % rất cao mà không nguồn phân hữu cơ nào đạt được (ví dụ như CO2(NH2)2 tức phân Urê 46% đạm (N) hoặc như KCl tức Clorua kali hay còn gọi là phân muối ớt, đạt từ 50 - 60% Kali (K2O), hoặc như Supe lân Ca(H2PO4)2 đạt từ 17-20% phốt pho (P2O5) v.v...
Nhưng ngược lại không có những thành phần khác với liều lượng ít mà trong phân hóa học (tức phân vô cơ) không có nhưng chỉ ở phân hữu cơ mới có được như:
+ Thành phần vi lượng.
+ Các kích thích tố như auxin.
+ Các vitamin.
+ Các vi sinh vật có lợi cho đất.
Tất cả hai loại phân trên dùng để bón vào đất và cây hấp thụ được qua rễ - mà ta thường quen gọi là bón phân qua đường rễ. Nhưng trong trường hợp bộ rễ bị suy yếu và không hoạt động được tốt để đưa dưỡng chất vào nuôi cây, chính từ đó mà các nhà khoa học đã chế biến ra loại phân bón lá. Loại phân này hội đủ những thành phần đa vi lượng cho cây trồng. Xu thế chung của loại phân này là sử dụng đạt hiệu quả cao, ít hao mất như qua đuờng rễ, nhưng dù phân bón hội đủ các thành phần như vậy, các nhà khoa học vẫn khuyến cáo rằng: phân bón lá không thể thay thế phân bón qua rễ mà chỉ bổ sung, đặc biệt trong các điều kiện dinh dưỡng qua rễ không được tiến hành một cách thuận lợi. (Riêng phong lan là trường hợp ngoại lệ, không nằm trong ý diễn đạt của bài). Đây là một vài thiện ý nhỏ nhoi nhằm góp phần giúp các bạn mới "bước vào cuộc chơi" gặt hái được nhiều thành công tốt đẹp và tránh được những thất bại đáng tiếc.
ĐỖ HỮU HÓA
Nguồn: Hoa Cảnh, Số 9, 1998
Cho dù đã có nhiều sách hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng bonsai nhưng đa phần: ở mục Cách sử dụng phân bón cho bonsai, hầu như các tác giả chưa "chịu khó" phân tích cụ thể thành phần dinh dưỡng của các chất sử dụng làm phân bón (phân hữu cơ), vì khi người thực hiện nuôi trồng và bón phân cho bonsai có hiểu được hàm lượng NPK có trong những loại phân hữu cơ và nồng độ pha chế thì việc thực hiện tưới phân cho cây bonsai mới được hữu hiệu và đạt kết quả cao, tránh được những vấn đề đáng tiếc là cây chết không mấy khi cứu vãn kịp. Đây là một tâm trạng thực tế mà không ít người đã "giã từ cuộc chơi" ngay từ đầu "vòng loại"! Một tâm trạng rất đáng được chia sẻ và động viên. Rất mong các bạn đừng vội nản lòng. Hãy cố hơn một lần để được gần gũi với bonsai thì các bạn sẽ thấy cái đẹp của nó bởi 3 nguồn thú vị tuyệt vời đó là:
- Thưởng thức thiên nhiên.
- Cái đẹp hình thức.
- Niềm vui sáng tạo.
Các bậc nghệ nhân lão thành vẫn cho rằng: phân hữu cơ là thuốc Bắc, còn phân vô cơ (phân hóa học) là thuốc Tây vì một đằng phân hủy chậm, nhưng tồn tại lâu trong đất, làm tơi xốp đất, cung cấp dần thức ăn cho cây trồng. Còn một đằng thì phân tán nhanh, có tác dụng nhanh, thấy ngay hiệu quả, nhưng làm chai đất, bởi các vi sinh vật có trong đất không có điều kiện thuận tiện để hoạt động so với khi ta sử dụng phân hữu cơ để bón cho cây. Phân hữu cơ mà các nghệ nhân thường dùng cho bonsai và cho cả hoa cảnh thông dụng nhất vẫn là bánh dầu phộng. Theo giáo sư Lê Văn Căn (Viện Thổ nhưỡng Nông hóa Việt Nam) hàm lượng NPK có trong bột khô dầu phộng như sau:
- N : 6,21
- P2O5 : 0,45
- K2O : 0,30
Qua đó chúng ta thấy được rằng vì sao bón phân khô dầu phộng cho cây cảnh thì phần lớn lá của cây cảnh hoặc hoa kiểng luôn được xanh bóng. Vì lượng N (đạm) của bột khô dầu lạc rất cao so với lượng đạm của các loại phân chuồng mà tác giả Phạm Thành Trực đã có đề cập đến trong bài Các cách trồng hoa Bát Tiên trên báo Hoa Cảnh số 6/97.
Bên cạnh đó ta cũng thấy rằng hàm lượng lân và kali có trong khô dầu phộng rất thấp, nên người ta vẫn thường ngâm hoặc ủ tro trấu, tro rạ với khô dầu phộng cho hoai rồi mới hòa loãng với nước lã để tưới cho bonsai hoặc hoa kiểng. Liều lượng ngâm và hòa tưới như sau:
* Liều lượng nguyên liệu ngâm:
+ Bột khô dầu phộng: 10kg.
+ Tro trấu hoặc tro rạ: 5kg.
+ Nước lã: 50 lít.
(Thời gian ngâm cho hoai từ 1 - 2 tháng, nhớ đậy kín).
* Liều lượng hòa tưới cho bonsai, hoa kiểng (1 tháng tưới 2 lần):
1 lít nước nguyên chất /15 lít - 20 lít nước lã.
Nên tưới vào buổi chiều mát. Nếu nước phân có lỡ ướt vào lá thì đến sáng ta sẽ dùng vòi tưới nước rửa lại lá. Việc tưới phân cho cây bonsai đa phần các tác giả đều khuyến cáo nên tưới vào lúc chiều mát vì như vậy ta đã tạo sự thuận lợi cho cây tránh được cái nắng gay gắt của buổi trưa, nhất là những trưa của mùa hè vì nhiệt độ tăng cao khi phân chưa kịp dung hòa vào môi trường đất. Chính điều này là nguyên nhân chính của việc rễ cây bị "cháy" và dẫn đến tình trạng nếu nhẹ thì cây bị suy yếu (và đã bị chết mất một số rễ), còn nếu nặng thì cây bị héo rũ ngay và chết toàn phần.
Giữa hai thành phần phân hữu cơ và phân vô cơ các bạn nên lưu ý một điều khác biệt rất sâu sắc, mà sự khác biệt này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với đời sống cây trồng - nhất là cây trồng trong chậu - vì sống trong một môi trường nhỏ nhoi mà dinh dưỡng đa vi lượng đều do ta cung cấp để cây hấp thụ và thực hiện những chức năng sinh lá, sinh hoa và kết quả. Trong khi đó cũng một cây như vậy được bạn trồng ngoài đất thì mọi diễn biến sinh trưởng lại có phần "dễ dãi" hơn, cho dù bạn có bón hay không bón thêm phân. Trong thực tế sản xuất, các vườn cây ăn trái hoặc cây cảnh trồng dưới đất vẫn được các nghệ nhân hoặc nông dân bón phân định kỳ - vì trên nguyên lý khoa học cây đã lấy đi của tất cả những khoáng chất đa vi lượng để tạo thành lá, hoa và trái thì để cân đối giữa cung và cầu, con người phải chủ động trả lại cho đất không nhiều thì cũng phải gọi là tương đối đủ để đất khỏi bị nghèo kiệt chất dinh dưỡng, có như vậy kết quả của vụ sau mới không bị thất thu. Qua đó, các bạn sẽ thấy được rằng: Tại sao chậu hồng, chậu tắc hoặc chậu cây cảnh mà ta mua ở các vườn về trong 1 - 2 tháng đầu ta chưa thấy nó xuống sức, nhưng nếu với thời gian dài hơn mà những chậu hoa hoặc bonsai ấy không được các bạn bón phân đúng mức cùng với sự cắt tỉa tạo nhánh, tạo cành của các bạn thì một điều chắc chắn mà chúng ta sẽ không ai tránh khỏi đó là tình trạng cây bị suy kiệt và đi dần đến cái chết.
Do đó việc kết hợp giữa phân hữu cơ và phân vô cơ trong việc bón phân cho cây cảnh là điều tất yếu, nói một cách dí dỏm hơn là giữa Đông y và Tây y nên có sự kết hợp. Bởi sự cấu thành của phân hóa học nhờ dây chuyền công nghệ sinh học nên thành phần dưỡng chất N, P, K có trong phân đạt những con số % rất cao mà không nguồn phân hữu cơ nào đạt được (ví dụ như CO2(NH2)2 tức phân Urê 46% đạm (N) hoặc như KCl tức Clorua kali hay còn gọi là phân muối ớt, đạt từ 50 - 60% Kali (K2O), hoặc như Supe lân Ca(H2PO4)2 đạt từ 17-20% phốt pho (P2O5) v.v...
Nhưng ngược lại không có những thành phần khác với liều lượng ít mà trong phân hóa học (tức phân vô cơ) không có nhưng chỉ ở phân hữu cơ mới có được như:
+ Thành phần vi lượng.
+ Các kích thích tố như auxin.
+ Các vitamin.
+ Các vi sinh vật có lợi cho đất.
Tất cả hai loại phân trên dùng để bón vào đất và cây hấp thụ được qua rễ - mà ta thường quen gọi là bón phân qua đường rễ. Nhưng trong trường hợp bộ rễ bị suy yếu và không hoạt động được tốt để đưa dưỡng chất vào nuôi cây, chính từ đó mà các nhà khoa học đã chế biến ra loại phân bón lá. Loại phân này hội đủ những thành phần đa vi lượng cho cây trồng. Xu thế chung của loại phân này là sử dụng đạt hiệu quả cao, ít hao mất như qua đuờng rễ, nhưng dù phân bón hội đủ các thành phần như vậy, các nhà khoa học vẫn khuyến cáo rằng: phân bón lá không thể thay thế phân bón qua rễ mà chỉ bổ sung, đặc biệt trong các điều kiện dinh dưỡng qua rễ không được tiến hành một cách thuận lợi. (Riêng phong lan là trường hợp ngoại lệ, không nằm trong ý diễn đạt của bài). Đây là một vài thiện ý nhỏ nhoi nhằm góp phần giúp các bạn mới "bước vào cuộc chơi" gặt hái được nhiều thành công tốt đẹp và tránh được những thất bại đáng tiếc.
ĐỖ HỮU HÓA
Nguồn: Hoa Cảnh, Số 9, 1998