Cây bách

[daiviet_nguyen]

Hình 1, hình 1, hình 1, hình 1:

[daiviet_nguyen]

Hình 2, hình 2, hình 2, hình 2:

[daiviet_nguyen]

Hình 3, hình 3, hình 3, hình 3:

[daiviet_nguyen]

Hình 4, hình 4, hình 4, hình 4:

[daiviet_nguyen]

Các hình này được chụp vào ngày 15/Tháng Ba/2008.

Tiếng Anh là Juniper. Tôi không biết là loại cây bách gì. Tôi mua cây này
chắc cũng khoảng 10 năm rồi. Một buổi sáng Chủ Nhật đó, tôi đi ra khu chợ
-- cạnh ga xe lửa -- để làm gì đó tôi không nhớ; nhưng buổi sáng đó người ta
họp chợ bên trên lề đường để bán những thứ đồ lặt vặt. Đây là một hình thức
sinh hoạt cộng đồng.

Một phụ nữ bày bán khoảng 20 cây lộn xộn. Cây này lúc đó khoảng bằng đầu
đủa. Tôi hỏi thì bà nói con trai bà đang theo học một khóa làm vườn ngắn ngày,
anh ta thực tập chiết cành, cắt cành v.v... Tôi mua cây này hình như là 2 đồng.

(Tôi nhớ rõ như vậy, vì chỉ khoảng 5 phút sau, có một cô bé khoảng 16-17 tuổi
hỏi xin tôi 50 xu (cent) để gọi điện thoại hay đi xe buýt, thời đó chưa có điện
thoại di động, cô bé trông rất đàng hoàng, xa xa có một cậu bé nhìn tôi cười cười.
Chắc là cô cậu xài hết tiền hồi nào không hay. Cũng có một lần, năm thứ nhất
trong đại học, tôi cũng một lần hết tiền, và vé xe cũng hết hạn, ông lái xe cho tôi
đi không, khi tôi đưa ông xem thẻ sinh viên.)

Có một khoảng thời gian tôi để rễ ăn ra đất. Nên gốc lớn nhanh. Lúc đó tàng rất
rộng.

Đoạn cành chết còn lại, ngày xưa là một tàng khác, cũng to lớn bằng tàng hiện
có. Tôi bẻ gãy tàng này hơn 5 năm trước và chừa lại đoạn cành chết này. Tôi
không tẩm hóa chất gì hết, mà hơn 5 năm rồi gỗ vẫn chưa mục.

Từ cây này tôi cắt cành trồng được rất nhiều cây khác. Tôi cho người khác hết.

Các kích thước cơ bản:

Gốc Cây: khoảng 3 phân (cm.) Đo sát mặt đất trong chậu.
Chiều Cao của Cây: khoảng 45 phân. Đo từ mặt đất trong chậu lên -- trực tuyến.

Chậu Tokoname Nhật. Loại chậu thủ công. Có chữ ký của tác giả ở dưới. Có
tranh thủy mạc ở cả bốn mặt. Được nhập vào Úc hơn 20 năm.

Chiều dài của chậu: 30 phân.
Chiều ngang của chậu: 23.5 phân.
Chiều cao của chậu: 9 phân (đo luôn chân.)

[bonsaithuduc]

Ở VN tôi thích cây này, gọi là Tùng sà hay Ngọa tùng cũng có sách gọi là Juniper....
Cùng họ nhưng lá có vẻ hơi khác.

[daiviet_nguyen]

Chào bạn bonsaithuduc,

Trước đây tôi có dịch chữ juniper thành tùng. Nhưng tự điển:

Từ điển Anh-Việt, English-Vietnamese Dictionary, Viện Ngôn Ngữ Học, Nhà Xuất Bản TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam, 1993.

dịch nó là cây bách. Nên tôi sửa lại là cây bách.

Cây tùng của bạn rất dễ thương. Phong cách của nó, theo tôi,
thể hiện một tâm hồn bình thản, thanh thoát và tế nhị.

Tôi cũng có một cây loại này, không đẹp bằng cây của bạn.
Dáng thác đổ. Cũng mười năm tuổi rồi. Khi tôi mang nó về
đến nhà, thì trên truyền hình người ta đang loan tin Công
Nương Diana đã tử nạn ở Paris.

Loài juniper (hay juniperus) có hàng trăm loại. Tôi không biết
là cây của tôi ngoài thiên nhiên sẽ lớn bao nhiêu. Nhưng cây
của bạn không to lắm, đường không thể nào đến 1 tấc được.

Nhưng cũng có những loại juniper đại thụ, gốc hai ba người
ôm chưa hết. Những cây juniper đại thụ trồng ở các thị trấn
ven biển của tiểu bang Victoria đúng là những "cây cao bóng
cả".

Bạn vào trang này:

<a href='http://www.conifer.com.au/' target='_blank'>http://www.conifer.com.au/</a>

Chọn menu "Conifers", và ở mỗi menu của Conifers có một menu
khác, trong đó có "Juniperus" -- bạn sẽ thấy có rất nhiều loại
juniper khác nhau.

[daiviet_nguyen]

Xin nói được nói thêm là cây của bạn cắt cành trồng cũng
lên được đó.

[bonsaithuduc]

Cám ơn daiviet_nguyen nhiều,
hình như Tùng sà của tôi giống lọai Juniperus "Blue Star" lắm và hình như ở Vn đã mới có lọai "Juperus Communis".
Trước đây tôi có cả 100 cây tùng sà nhỏ như vậy nhưng lúc này tất cả chúng bị rầy cháy hư , làm quéo đọt hết. Chán thật. Lọai nhỏ này ở VN rẻ lắm nên lúc ấy tôi mê chơi lọai này lắm. Cứ buồn buồn thì đi mua 5, 10 cây về tạo dáng chơi.

[ocean75]

day cung thuoc 1 loai cay bach cay nay trong cung hon 5 nam roi no duoc lay tu 1 cay gan chet de trong lai canh dau tien duoc lam cho chet de tao dang

[bonsaithuduc]

Cay nay la lam khong thay o VN. Phong cach ban trong kha tu nhien, chau trong nho ma cay tot. Hay lam.

[ocean75]

cay nay neu noi theo nghia tieng viet thi la cay bach tron (( juniperus sargentii)) loai nay cugn dze trong lam thu duc neu co dip dzia viet nam toi xe dem theo cho ban hoac ban co ai o ben nay toi se goi cho nhieu khi co nhieu loai cugn tuong tu nhu loai nay((( cay thong coi la kim & loai cay tuyet tung nhat ban hoac cay** thong coi trung hoa nua **

[daiviet_nguyen]

Chào bonsaithuduc,

Tôi ngạc nhiên vì những cây bách của bạn bị rầy. Theo tôi quan sát từ hai cây
tôi có, chúng chưa bị bất cứ loài côn trùng nào tấn công. Rất dễ trồng, chỉ cần
đất đừng quá khô, dinh dưỡng tối thiểu là chúng sống. Các cây của bạn bị như
vậy, theo tôi đoán có lẽ vì khí hậu?

Và quan trọng hơn là bạn có để chúng cạnh những cây bị loài côn trùng này
tấn công hay không? Nếu có, có lẽ nó lây sang? Nếu bạn có nhiều cây, bạn
nên để ở vị trí có gió. Tôi không có ý gì khác được rồi. Vì chỉ có thể đoán được
đến đây.

Đồi với loài động vật, khả năng kháng sinh phát triển theo môi trường. Nếu loài
động vật bị loại vi trùng lạ tấn công mà kháng thể không có thì nó thể chết. Loài
thực vật cũng vậy. Vì lý do đó, ở những quốc gia như Tân Tây Lan, Úc chính
quyền luôn sống trong nỗi sợ hãi là du khách hoặc công dân của họ mang lậu
những loài thực vật lạ vào để trồng, những bệnh lạ có thể tiêu diệt nền nông nghiệp
hàng tỷ đồng trong mỗi năm -- nên hình phạt rất nghiêm khắc. Hải quan làm việc
cũng rất cẩn thận.

Bởi vậy tôi nghĩ khi chúng ta mang loài cây hay hạt mới vào Việt Nam, chúng ta
cũng phải qua hải quan Việt Nam để họ kiểm soát, nếu họ không cho vào thì thôi.
Ta không thể vì niềm vui nhỏ bé của mình mà có thể làm hại đến hàng ngàn người
khác.

Chúng ta phải làm dù những việc nhỏ bé nhất để bảo tồn môi trường của mình.

(Viết đến đây tôi nhớ đến những sự kiện như bèo Nhật Bản, cỏ Ấn Độ ở Việt Nam
trước đây. Tôi chỉ có thể xót xa cho những nông dân cực khổ của Việt Nam. Còn
nữa, dẫn thủy nhập nước phèn vào ruộng -- tôi cũng có đi dẫn thủy vào thập niên
1980 đó mà. Suýt mất một ngón chân đấy!)

Cây bách của bạn đúng là Juniperus Squamata ***39;Blue Star***39;. Tôi đã đến vườn
cây gần nhà để xem tên.

Cây bách của tôi, tôi nghĩ là Juniperus rigida, hay còn được biết qua tên phổ
thông là needle juniper, bách kim. Thật vậy, kim của nó đâm thủng da
tay -- đau nhói.

Chào ocean5,

Sargent juniper còn được biết qua các tên khác như Chinese juniper (juniperus
Chinensis -- bách Tàu), và shimpaku juniper (hình như đây là tên của người Nhật đặt.)

Người Nhật có một lịch sử luyện những cây bách shimpaku rất lâu đời. Trong tạp chí
Bonsai Today 35 phát hành vào Tháng Giêng và Tháng Hai 1995, trang 7 đến trang
15 là bài tường thuật về lịch sử của một cây bách shimpaku được đào về từ thiên nhiên.
Vào năm 1980, cây bách này trị giá hai trăm triệu yên (50,000,000 * 4,) để tính được
số tương đương với 200,000,000 yên này vào năm 2008, chúng ta phải biết được mức
lạm phát của đồng yên trong 28 năm qua. Tôi không biết tính.

Tôi có dịch một vài bài tôi thích nhất sang tiếng Việt, nhưng dịch rồi chỉ để đó, tôi
không dám đăng đâu hết vì phạm tác quyền. Chắc để từ từ rồi tính.

*
* *

Ở tiểu bang California có loại bách tên là California juniper, khi sang trường đại học
Stanford để thuyết trình bài viết của tôi, tôi được thấy loại juniper này ở ga xe lửa
Palo Alto. Chưa bao giờ tôi được thấy những cây juniper đẹp như vậy. Vẻ đẹp này
tôi không cảm lại được lần nào nữa.

Quan sát qua những ngày ở California, tôi có cảm giác là cây trồng trên đường phố
được cắt tỉa rất cẩn thận và mỹ thuật. Ở Úc, họ chỉ cắt để bảo vệ dây điện -- có những
cây họ cắt, trời ạ, xấu không tả được, họ mạ lỵ thiên nhiên.

Rải rác tôi có thấy qua mạng những cây bách California rất đẹp. Nhưng có lẽ cây đẹp
nhất phải là cây của ông Ernie Kuo -- cây của ông xuất hiện trong mục Bonsai Cổ Điển
của Hoa Kỳ trong Bonsai Today 41 phát hành vào Tháng Giêng và Tháng Hai
1996, trang 38 đến 39.

Các bạn có thể tìm đọc được bài này ở đây: <a href='http://www.geocities.com/erniekuo@sbcglobal.net/cajun.htm' target='_blank'>
http://www.geocities.com/erniekuo@sbcglobal.net/cajun.htm</a> . Bài viết trong trang này
y hệt như bài đăng trong Bonsai Today 41, nhưng có nhiều hình hơn. Tôi đã
dịch bài này sang tiếng Việt, nhưng cũng chưa đăng. Có lẽ tôi sẽ gửi cho ông?
(Xin chú thích cây xà beng ông sử dụng dài 182.88 thước -- nếu các bạn không quen
với hệ thống đo lường của Anh.)

Trang chính của ông Ernie Kuo là <a href='http://www.geocities.com/erniekuo@sbcglobal.net/' target='_blank'>
http://www.geocities.com/erniekuo@sbcglobal.net/</a> .

*
* *

Tôi chưa đọc chi tiết các trang tiếng Anh này, chỉ lướt qua, họ diễn tả lịch sử của
quá trình (phá hoại thiên nhiên?) sưu tập các cây bách ngoài thiên của người Nhật.
Có tổng cộng 11 trang, tôi nghĩ rất đáng đọc: <a href='http://www.bonsai-wbff.org/shimpaku/shim1.shtml' target='_blank'>
http://www.bonsai-wbff.org/shimpaku/shim1.shtml</a> (đây là trang đầu tiên.)

[bonsaithuduc]

Quá tuyệt về cây bách của Ông Ernie Kuo, gốc to thì tôi không kể chỉ khâm phục tính sáng tạo của các nghệ nhân phương tây.