Vanhoangrg
20-02-2008, 02:50 PM
Day la mot so thong tin ve cay mai trích tren website www.wikipedia.org
Hy vong se cung cap them mot vai thong tin cho cac ban co nhu cau tim hieu:
Mơ, mơ ta, mơ mai, mơ Nhật Bản, mai mơ, mai (danh pháp khoa học: Prunus mume) là một loài thuộc chi Mận mơ (Prunus) có nguồn gốc châu Á thuộc họ Hoa hồng (Rosaceae). Trong tiếng Nhật nó được gọi là ume (kanji; hiragana), trong tiếng Trung là méi (mai) hay méizi (mai tử) và trong tiếng Triều Tiên là maesil (hangul; hanja). Loài cây này được coi là có nguồn gốc từ Trung Quốc và sau này được đưa tới Nhật Bản và Triều Tiên. Nó được trồng để lấy quả và hoa. Nó có quan hệ họ hàng khá gần gũi với mơ châu Âu (Prunus armeniaca). Do tên gọi của nó có thể gây nhầm lẫn với các loài khác cũng có tên gọi chung là mai (ví dụ họ Ochnaceae) hay mơ (ví dụ mơ tam thể Paederia scandens) nên trong bài này từ đây trở đi sẽ dùng từ mai mơ làm chính.
Loài mai mơ này ra hoa vào cuối mùa đông-đầu mùa xuân, thông thường là cuối tháng 1 hay đầu tháng 2 ở khu vực Đông Á, trước khi ra lá. Mỗi hoa có 5 cánh với đường kính khoảng 1–3 cm. Thông thường hoa có màu trắng, mặc dù một số giống cây trồng có thể có hoa màu hồng hay đỏ sẫm. Lá xuất hiện gần như ngay sau khi các cánh hoa rụng. Các lá hình ô van nhọn mũi. Quả chín vào đầu mùa hè, thông thường khoảng tháng 6 ở Đông Á. Tại Trung Quốc, mùa quả chín trùng với mùa mưa tại khu vực Giang Nam, ***39;nên người ta gọi giai đoạn này là ”mai vũ” (梅雨), còn trong tiếng Nhật gọi là baiu hay tsuyu. Các quả tròn với đường xoi chạy từ cuống tới chóp quả. Vỏ quả có màu xanh lục khi chưa chín và trở thành màu vàng (đôi khi hơi đỏ) khi chín. Cùi thịt có màu vàng.
Tại Nhật Bản, các giống mai mơ cảnh được phân loại thành các kiểu yabai (nghĩa là "mai mơ dại"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->, hibai ("mai mơ đỏ"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo--> và bungo ("tỉnh Bungo"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->. Kiểu bungo cũng được trồng để lấy quả và có lẽ là loại cây lai ghép giữa mai mơ và mơ châu Âu. Kiểu hibai có gỗ lõi màu đỏ và phần lớn có hoa màu đỏ. Kiểu yabai còn được sử dụng cho mục đích làm gốc ghép trong trồng trọt.
Tại Trung Quốc có trên 300 giống cây trồng được công nhận cho loài mai mơ này, chúng có thể được phân chia theo màu sắc thành các kiểu trắng, hồng, đỏ, tía, lục nhạt. Một vài thứ khá nổi tiếng vì các giá trị làm cây cảnh của chúng, ví dụ như ("đại hồng mai"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->, Taige mei, Zhaoshui mei ("Chiếu thủy mai"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->, Lü***39;e mei ("Lục đài mai"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->, ("Long du mai"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->.
Do mai có thể sinh tồn trong một thời gian dài nên có rất nhiều cây mai cổ thụ ở khắp Trung Quốc. Tại huyện Hoàng Mai, tỉnh Hồ Bắc có cây mai 1.600 năm tuổi, có từ thời nhà Tấn (265–420) và hiện nay vẫn còn ra hoa mỗi năm.
Người Trung Quốc phân loại mai mơ theo nhiều tiêu chí khác nhau. Theo trạng thái sinh trưởng thì có dã mai và gia mai, theo công dụng có thực dụng mai và thưởng dụng mai. Theo phả hệ loài có chân mai (mai thật sự) và hạnh mai (các dạng lai ghép với cây hạnh[2]). Theo kiểu cành có trực chi mai (mai mơ cành thẳng), thùy chi mai (mơ cành rủ) và long du mai (mai mơ rồng lượn).
Mai mơ dược dùng chế biến nhiều loại thực phẩm: rượu, ô mai muối, nước chấm, mức, ...
Mai mơ muối và mứt mai mơ
Y học
Trong y học cổ truyền Trung Hoa, quả hun khói, gọi là ô mai (乌梅), được dùng cho một số mục đích y học. Nói chung nó có màu đen, được coi là có hiệu quả trong chống các dạng ký sinh, cũng như có tác dụng chống loét và cải thiện hệ thống tiêu hóa và tim mạch.
Ý nghĩa văn hóa
Hoa của mai mơ được yêu quý và tôn vinh ở cả Trung Quốc và Nhật Bản. Tại Trung Quốc, nó được sử dụng rộng rãi trong trang trí nhân các ngày Tết. Hoa mai mơ là chủ đề phổ biến trong nghệ thuật Trung Hoa và nó nằm trong số các loài hoa được ưa chuộng nhất của người Trung Quốc. Tuy nhiên, không giống như người Nhật, người Trung Quốc nhìn nhận ở hoa mai mơ như là biểu tượng của mùa đông nhiều hơn là vật báo hiệu mùa xuân. Chính xác là vì nguyên nhân này mà hoa của nó được yêu quý, do nó nở hoa với sức sống mãnh liệt giữa tuyết trắng của mùa đông trong khi các loài cây khác đang khô héo vì giá lạnh. Vì thế, nó được nhìn nhận như là ví dụ của sự kiên cường, kiên nhẫn trước nghịch cảnh, do vậy nó được sử dụng như là phép ẩn dụ để hình tượng hóa cuộc đấu tranh. Do nó nở hoa vào mùa đông, nên mai mơ, cùng với tùng, và trúc được gọi là (tuế hàn tam hữu, nghĩa là ba người bạn của giá lạnh).
Bên cạnh đó, hoa mai mơ là một trong "tứ quân tử" tại Trung Quốc (cùng lan, cúc, và trúc) và chúng là biểu tượng của sự cao quý, hào hiệp. Bốn loại hoa này cũng xuất hiện trên bộ quân bài của trò chơi ma tước. Ngoài ra, nó còn xuất hiện trong bộ tùng, cúc, trúc, mai với ý nghĩa tương tự như của bộ lan, trúc, cúc, mai.
Hoa mai mơ là loại hoa biểu tượng của thành phố Nam Kinh. Năm 1964, the Hành chính viện của Trung Hoa dân quốc đã phê chuẩn hoa mai mơ 5 cánh làm quốc hoa của quốc gia này.[4]. Nó cũng là biểu tượng của China Airlines, hãng hàng không quốc gia của Trung Hoa dân quốc. Hoa mai mơ cũng xuất hiện trên Tân Đài tệ và các biểu tượng quốc gia khác. Ở Trung Hoa đại lục loài hoa này có trên nhân dân tệ và một số biểu tượng quan trọng khác.
Hoa mai mơ cũng hay được đề cập tới trong thi ca Nhật Bản như là biểu tượng của mùa xuân. Khi sử dụng trong các thể loại như haiku (bài cú) hay renga (liên ca), nó là kigo (季語: quý ngữ) để chỉ đầu mùa xuân. Hoa mai mơ gắn liền với chích bụi (Cettia diphone), và chúng được vẽ cùng nhau như là một trong số 12 hoa trong hanafuda (trò chơi bài lá kiểu Nhật). Trong thời kỳ Nara (tức thời kỳ Nại Lương: 710-794), hoa mai mơ được ưa chuộng hơn so với hoa sakura (anh đào), và hoa anh đào chỉ trở thành phổ biến sau thời kỳ Heian hay thời kỳ Bình An (794-1185).
Hy vong se cung cap them mot vai thong tin cho cac ban co nhu cau tim hieu:
Mơ, mơ ta, mơ mai, mơ Nhật Bản, mai mơ, mai (danh pháp khoa học: Prunus mume) là một loài thuộc chi Mận mơ (Prunus) có nguồn gốc châu Á thuộc họ Hoa hồng (Rosaceae). Trong tiếng Nhật nó được gọi là ume (kanji; hiragana), trong tiếng Trung là méi (mai) hay méizi (mai tử) và trong tiếng Triều Tiên là maesil (hangul; hanja). Loài cây này được coi là có nguồn gốc từ Trung Quốc và sau này được đưa tới Nhật Bản và Triều Tiên. Nó được trồng để lấy quả và hoa. Nó có quan hệ họ hàng khá gần gũi với mơ châu Âu (Prunus armeniaca). Do tên gọi của nó có thể gây nhầm lẫn với các loài khác cũng có tên gọi chung là mai (ví dụ họ Ochnaceae) hay mơ (ví dụ mơ tam thể Paederia scandens) nên trong bài này từ đây trở đi sẽ dùng từ mai mơ làm chính.
Loài mai mơ này ra hoa vào cuối mùa đông-đầu mùa xuân, thông thường là cuối tháng 1 hay đầu tháng 2 ở khu vực Đông Á, trước khi ra lá. Mỗi hoa có 5 cánh với đường kính khoảng 1–3 cm. Thông thường hoa có màu trắng, mặc dù một số giống cây trồng có thể có hoa màu hồng hay đỏ sẫm. Lá xuất hiện gần như ngay sau khi các cánh hoa rụng. Các lá hình ô van nhọn mũi. Quả chín vào đầu mùa hè, thông thường khoảng tháng 6 ở Đông Á. Tại Trung Quốc, mùa quả chín trùng với mùa mưa tại khu vực Giang Nam, ***39;nên người ta gọi giai đoạn này là ”mai vũ” (梅雨), còn trong tiếng Nhật gọi là baiu hay tsuyu. Các quả tròn với đường xoi chạy từ cuống tới chóp quả. Vỏ quả có màu xanh lục khi chưa chín và trở thành màu vàng (đôi khi hơi đỏ) khi chín. Cùi thịt có màu vàng.
Tại Nhật Bản, các giống mai mơ cảnh được phân loại thành các kiểu yabai (nghĩa là "mai mơ dại"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->, hibai ("mai mơ đỏ"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo--> và bungo ("tỉnh Bungo"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->. Kiểu bungo cũng được trồng để lấy quả và có lẽ là loại cây lai ghép giữa mai mơ và mơ châu Âu. Kiểu hibai có gỗ lõi màu đỏ và phần lớn có hoa màu đỏ. Kiểu yabai còn được sử dụng cho mục đích làm gốc ghép trong trồng trọt.
Tại Trung Quốc có trên 300 giống cây trồng được công nhận cho loài mai mơ này, chúng có thể được phân chia theo màu sắc thành các kiểu trắng, hồng, đỏ, tía, lục nhạt. Một vài thứ khá nổi tiếng vì các giá trị làm cây cảnh của chúng, ví dụ như ("đại hồng mai"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->, Taige mei, Zhaoshui mei ("Chiếu thủy mai"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->, Lü***39;e mei ("Lục đài mai"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->, ("Long du mai"<!--emo&;)--><img src='./images/1/smilies/wink.gif' border='0' style='vertical-align:middle' alt='wink.gif' /><!--endemo-->.
Do mai có thể sinh tồn trong một thời gian dài nên có rất nhiều cây mai cổ thụ ở khắp Trung Quốc. Tại huyện Hoàng Mai, tỉnh Hồ Bắc có cây mai 1.600 năm tuổi, có từ thời nhà Tấn (265–420) và hiện nay vẫn còn ra hoa mỗi năm.
Người Trung Quốc phân loại mai mơ theo nhiều tiêu chí khác nhau. Theo trạng thái sinh trưởng thì có dã mai và gia mai, theo công dụng có thực dụng mai và thưởng dụng mai. Theo phả hệ loài có chân mai (mai thật sự) và hạnh mai (các dạng lai ghép với cây hạnh[2]). Theo kiểu cành có trực chi mai (mai mơ cành thẳng), thùy chi mai (mơ cành rủ) và long du mai (mai mơ rồng lượn).
Mai mơ dược dùng chế biến nhiều loại thực phẩm: rượu, ô mai muối, nước chấm, mức, ...
Mai mơ muối và mứt mai mơ
Y học
Trong y học cổ truyền Trung Hoa, quả hun khói, gọi là ô mai (乌梅), được dùng cho một số mục đích y học. Nói chung nó có màu đen, được coi là có hiệu quả trong chống các dạng ký sinh, cũng như có tác dụng chống loét và cải thiện hệ thống tiêu hóa và tim mạch.
Ý nghĩa văn hóa
Hoa của mai mơ được yêu quý và tôn vinh ở cả Trung Quốc và Nhật Bản. Tại Trung Quốc, nó được sử dụng rộng rãi trong trang trí nhân các ngày Tết. Hoa mai mơ là chủ đề phổ biến trong nghệ thuật Trung Hoa và nó nằm trong số các loài hoa được ưa chuộng nhất của người Trung Quốc. Tuy nhiên, không giống như người Nhật, người Trung Quốc nhìn nhận ở hoa mai mơ như là biểu tượng của mùa đông nhiều hơn là vật báo hiệu mùa xuân. Chính xác là vì nguyên nhân này mà hoa của nó được yêu quý, do nó nở hoa với sức sống mãnh liệt giữa tuyết trắng của mùa đông trong khi các loài cây khác đang khô héo vì giá lạnh. Vì thế, nó được nhìn nhận như là ví dụ của sự kiên cường, kiên nhẫn trước nghịch cảnh, do vậy nó được sử dụng như là phép ẩn dụ để hình tượng hóa cuộc đấu tranh. Do nó nở hoa vào mùa đông, nên mai mơ, cùng với tùng, và trúc được gọi là (tuế hàn tam hữu, nghĩa là ba người bạn của giá lạnh).
Bên cạnh đó, hoa mai mơ là một trong "tứ quân tử" tại Trung Quốc (cùng lan, cúc, và trúc) và chúng là biểu tượng của sự cao quý, hào hiệp. Bốn loại hoa này cũng xuất hiện trên bộ quân bài của trò chơi ma tước. Ngoài ra, nó còn xuất hiện trong bộ tùng, cúc, trúc, mai với ý nghĩa tương tự như của bộ lan, trúc, cúc, mai.
Hoa mai mơ là loại hoa biểu tượng của thành phố Nam Kinh. Năm 1964, the Hành chính viện của Trung Hoa dân quốc đã phê chuẩn hoa mai mơ 5 cánh làm quốc hoa của quốc gia này.[4]. Nó cũng là biểu tượng của China Airlines, hãng hàng không quốc gia của Trung Hoa dân quốc. Hoa mai mơ cũng xuất hiện trên Tân Đài tệ và các biểu tượng quốc gia khác. Ở Trung Hoa đại lục loài hoa này có trên nhân dân tệ và một số biểu tượng quan trọng khác.
Hoa mai mơ cũng hay được đề cập tới trong thi ca Nhật Bản như là biểu tượng của mùa xuân. Khi sử dụng trong các thể loại như haiku (bài cú) hay renga (liên ca), nó là kigo (季語: quý ngữ) để chỉ đầu mùa xuân. Hoa mai mơ gắn liền với chích bụi (Cettia diphone), và chúng được vẽ cùng nhau như là một trong số 12 hoa trong hanafuda (trò chơi bài lá kiểu Nhật). Trong thời kỳ Nara (tức thời kỳ Nại Lương: 710-794), hoa mai mơ được ưa chuộng hơn so với hoa sakura (anh đào), và hoa anh đào chỉ trở thành phổ biến sau thời kỳ Heian hay thời kỳ Bình An (794-1185).