Phương pháp tạo rễ [Lưu Trữ] - Diễn Đàn Cây Cảnh Việt Nam

daiviet_nguyen

17-11-2007, 03:38 PM

Chi tiết của gốc.

Cục đá không lớn lắm. Đường kính chỉ khoảng 5 hay 6 phân (cm) gì đó. Cao khoảng 10 phân là
cùng.

Tôi không có ý định để cho rể phũ cục đá hoàn toàn như vậy. Tôi trồng trong chậu nhựa lớn.
Để trên mặt đất, cạnh vách rào.

Đầu năm 2002, tôi phải đi ở đợ ở tiểu bang Queensland (tha phương cầu thực). Trong lúc xa nhà,
cây này bắt đầu lên rất cao, một vài rễ phía đối diện vách rào ăn ra đất, gió thổi chậu nghiêng, chiều
cao của cây giữ cho chậu nghiêng hoài.

Hậu quả là gốc bị uốn cong rất tự nhiên. Khi rễ ngoài lớn dần lên, thì rễ trong chậu cũng lớn lên
theo. Phần rễ này là phần rễ trong chậu. Mặt bên kia của chậu không có rễ nào, nhưng nhìn ở mặt
bên kia cũng rất đẹp.

Khi tôi về lại vào khoảng đầu năm 2003, cây này gần hai thước. Tôi cắt hết chỉ giữ lại khoảng
10 cm từ mặt rễ lên. 4 năm qua nó phát triển được như vậy.

Do "tai nạn" mà cây này có được một bộ rễ khá đẹp. Nhưng thật ra, đây cũng là phương pháp
khá thông thường, và an toàn để tạo rễ. Chọn một chậu nhựa có kích thước tương ứng với chậu
bonsai mà chúng ta muốn sau này sẽ bỏ cây vào. Trồng cây vào chính giữa chậu nhựa, phải sắp
cho rễ tỏa ra xung quanh. Nếu cần thiết, chúng ta nên kéo cho các rễ chính ló ra khỏi các lổ thoát
nước của chậu nhựa. Sau đó bỏ khoảng 1/4 hay 1/3 (hay bất cứ tỉ lệ nào) của chậu nhựa vào
đất. Để đó một vài năm, trong khoảng thời gian này, cho cây ăn thật nhiều phân bón có chất nitrogen
(nitơ.) Nitrogen giúp cây phát triển lá, mà hễ lá phát triển mạnh thì thông thường cành cũng phát triển
theo, nghĩa là cây mau lớn. Cây lớn thì rễ cũng phải lớn theo.

Sau một thời gian, chúng ta quan sát rễ trong chậu, nếu chúng đạt được kích thước ta muốn,
chúng ta có thể bắt đầu đem cây lên từ từ.

Xin chú ý, tôi nói là từ từ. Trước khi cây bắt đầu ra lá -- ở Nam Bán Cầu, mùa xuân mùa cây ra
lá bắt đầu từ khoảng trung tuần Tháng Tám -- trước hết chúng ta đào đất xung quanh chậu ở
phía ngoài lên, và cắt đi một vài rễ, phải cắt sát vào thành chậu, hãy tưởng tượng là chúng ta
đang lấy cây ra khỏi chậu, phải cắt thật sát để rút ra dễ dàng. Cắt sao cho rễ không bị dập. Sau
đó lấp đất lại, bón phân tiếp.

Sau một thời gian, những rễ bị cắt sẽ ra rễ nhỏ hơn, cây bắt đầu hồi phục. Cắt tiếp những rễ còn
lại, đừng đụng đến phần đất xung quanh những rễ đã bị cắt trước đây. Khi tất cả các rễ lớn bên
ngoài đã bị cắt đi, chúng ta có thể đào cây lên. Đừng cắt bỏ các rễ nhỏ bên ngoài chậu, các rễ
này sẽ giúp cây hồi phục nhanh.

Tùy theo cây, sau khi đào lên ta có thể bỏ vào chậu bonsai ngay. Hay ta có thể bỏ vào chậu lớn
hơn để dưỡng tiếp. Ta không cần tạo rễ nữa, nên đừng cho rễ ăn vào đất.

Tùy theo sức khoẻ của cây và điều kiện khí hậu. Quá trình bứng cây có thể mất vài năm hay
vài tháng. Yếu tố thời gian quan trọng, ta không nên cắt giai đoạn, phải kiên nhẫn.

Tôi áp dụng phương pháp này với nhiều cây khác nữa. Xem ra cũng rất khả quan. Tôi xin chia
sẽ một kinh nghiệm khác, nhưng các bạn phải nên cẩn thận nếu chết cây, đừng đổ lỗi cho tôi.

Lúc trước tôi thường nhát tay, không dám sắp rễ đàng hoàng cho những cây nhỏ, cứ giữ vậy,
sau một vài năm cây bắt đầu lớn, bộ rễ lớn theo rất xấu xí. Nhưng bây giờ, tôi thà để chết
cây lúc còn nhỏ còn hơn là có những cây xấu xí sau này.

Do đó, thường bây giờ tôi rất mạnh tay với những cây nhỏ, tôi bỏ đất hết để xem xét rễ một cách
tường tận và sau đó thì sắp sửa rễ lại khi bỏ vào chậu. Rễ cây phải tỏa ra trong vòng 360 độ.
Đừng nên có rễ này vắt vào rễ kia loạn xạ. Rễ chính thường phải cắt bỏ, rễ chính đâm thẳng xuống,
không giúp ích vì khi tạo kiểng bonsai.

Xin lưu ý, tôi chỉ mạnh tay với những loại cây mà tôi rất quen thuộc. Tôi có thể kể vanh vách đặc
tính phát triển của chúng qua mỗi mùa. Với các loại cây tôi không quen thuộc thì tôi không dám
làm vậy đâu. Các bạn phải cẩn thận.